دافغانستان د خپلواکی دبیرته اخیستلو د ورځی په وياړ

 

دوکتور حبیب منګل

د زمری دمیاستی ۲۸ دګران هیواد افغانستان دخپلواکی دبیرته اخستلو ورځ ده. پوره ۱۰۰ کاله یا یوه پیړی دمخه دافغانستان آزادی ِغوښتونکو خلکو او ملی اومترقی سیاسی ځواکونو د دخپلواکی اوآزادی؛ مشروطیت؛ تجدد او ترقی دملی - اجتماعی غورځنګ اتلانو د سرښندونکی مبارزی او جد وجهد په بهیر کی دغازی شاه امان الله خان په رشادت او قیادت دافغان- انګلیس په دریمه جګړه کی دبریالیتوب په نتیجه کی دهیواد سیاسی خپلواکي بیرته ترلاسه کړه او بیا د یوه حاکمیت (واکمنئ) لرونکی اوخپلواک او آزاد ملی دولت خاوندان شول؛ کوم دولت چی تهداب یی احمد شاه بابا ایښودلی وه اوپه دی توګه ېې د افغانستان ملی او ڼړیوال دریځ بیا اعاده شو. زه هم ددې ستری ملی- تاریخی اوویاړلی جشن په مناسبت افغان په خپلواکی مینو او آزادی خوښونکی خلکوته دزړه له کومی مبارکی وایم اود افغانستان د تل پاتې خپلواکې او آزادی په وياړه ډکه مبارزه کې دافغان ولس تلپاتې بریالیتوب غواړم.

 خپلواکي او آزادی

  هردولت دواکمنی (حاکمیت) حق لری. او دواکمنۍ درلودونکۍ دولت هغه دي چه خپلواکي او آزادی ولری اوخپلواک او آزاد دولت هغه دي چئ د اشغال او دبهرني سلطي لاندې واقع نه وي اوپه خپل ملي برخه ليک مسلط وی؛ د ملي صلاحيت درلودونکۍ وی اود دولتی نظام یا سیاسی رژیم د ټاکلو اود کورنیو او بهرنیو چارو د پرمخ بیولو کی آزادي ولری؛ د نورو دولتونو سره رسما دحاکميت له نظره برابر وی؛ ملی ګټې لري يعني(دملي هويت او ملي موجوديت اوبقا خاوند اوپه خپل سياسي برخه ليک مسلط دی او پورته ټول حقونه په عمل کې کارولی شی. او په همدی ډول حاکمیت لرونکی او خپلواک آوازاد دولت هغه دی چی د ملي ګټو لرونکی دی او داحق وکارولی شی او ازادي او خپلواکي ېې دنړيوالو منل شوو موازينو له مخې تضمین شویده، او هیڅوک نه شی کولای په کورنیو او بهرنیو چارو کی یی خپلواکی اوآزادی سلب کړی.

  دا پداسی حال کی ده؛ چه کلوبالیسم او نړیوال کیدو په دوران کی دنړيوال اقتصاد ((ديوکاسه)) کيدو، نړيوالو اړيکو د هم سويه کيدو او ټينګيدو تر تاثيراو نفوذ لاندي دهیوادونه او دولتونه خپلواکی او آزادی دردرلودلو باوجود او کارولو کی؛ د سياسي رژيم په ټاکلو، مدني قوانينو په وضع کولو اوبشري حقونو دتامين په برخه کې دنړيوالو غوښتنو اوموازينو تابع دي او محدود شويدي؛ خو دددولتونو د نړیوالو حقونو له مخی هيڅوک حق نلري چه دملتونو د خود ارادیت حق او دیوه دولت د خپلواکۍ او آزادی او د حاکميت د تساوۍ حق تر پښو لاندي کړي. خو په عمل کې هم په تيرو او هم اوس کې ددولتونو اوملتونو واکمني، آزادي او خپلواکي د استعماري اوزبر ځواکونو له خوا په پرله پسې ډول تر پښو لاندې شوي اودادي زمونږ دسترګو وړاندې زمونږ دهیواد سیاسی خپلواکی او دنړۍ په نورو سيمو کې په مختلفو ډولونو ترپښو لاندې کيږي. او پدې ډول ليدل کيږي چه نړیواله ټولنه د زوراو ځواک په ډګر بدله شوی، چه په هغه کې د ځواکمن اړخ قانون حاکم شويدی او چلیږی. او دا ظالمانه نړيوال نظام چه په هغه کې آزادی او حق تر پښو لاندي کيږي او يوازي زور چليږي، بايد بدلون ومومي.

 دافغانستان د خپلواکۍ او آزادی غورځنګ

  زمونږ ګران هیواد افغانستان، لرِغونۍ تاریخ اوزوړ تمدن لری. دغی خاورې ته د لرغونو تمدنونودزیږیدو او د ودې ټاټوبۍ او زانګو وایی. پدی خاوره کې ستر فرهنګونه را منځته شوی، سره یو ځای شوی او غوړیدلي دی. دهمدې خاورې نه «پندار نیک، ګفتار نیک اوګفتار نیک» غږ را پورته شویدی اوددې ځايه دعلم اوفلسفې َ، ریاضی، نجوم، طبابت، عرفان، هنر او ادب مشالونو او سرغندویان را پورته شویدي. افغانستان ته دآسیا زړه، دسوداګرۍ څلورلاره، او داستعمار ګرو او پراختیا غوښتونکو ځواکونوګذرګاه او پامیر ته یی ددنیا بام وایی. دوریشمو لاره دهمدغی خاوری تیره شویده، اونړیوال پراختیا غوښتونکي او چپاول ګردطلاي مرغه ((هندوستان)) دترلاسه کولو لپاره َاو په منخنۍ آسیا، عربی بحیره اوپه فارس باندې د تسلط اوحکمرانۍ په مقصد دهمدی ستراتیژیک معبر څخه تیر شویدي اود همدې لارې دکنترول پر سر دیو بل سره ډغرې وهلي اوجنګیدلي او ګټه پورته کړې ده. اوددغواستعماري اواستیلاګرو ځواکونو له جملې، ځينو په همدې خاوره کې ماته خوړلې ده اوهمدلته دفن شویدي، نو ځکه دغې خاوری ته «د زبرځواکونو هديره» هم وایی. او دافغانستان دغه مهم جيو پوليتيک، جيو ستراتيژيک او جيو ايکونوميک موقعیت، ددې هیواد داوسیدونکوپه ملی اوسیاسی برخه لیک کی تل عمده او ټاکونکۍ او مثبت او منفی رول درلودلۍ اواوس یی هم لری.

  دافغانستان اوسیدونکې، په وطن مین اومیړني، شریف اونجیب خلک دي. خپلواکي اوآزادی د بل هرڅه نه ورته ګرانه ده اودهغه د ترلاسه کولو اوساتلولپاره تل جنګدلی او بی ساری قربانی ورکړې ده او ددې ولس ملي ځانګړتيا او ټول تاریخ تشکیلوی. نوځکه افغانستان ته دآزادۍ او خپلواکۍ د غورځنګونو د غلیان نقطه اوافغانانو ته د ملی آزادی بښونکوغورځنګونو سرغندویان وايي. او که دا ولس، ځان وپيژني او متحد شی، ددې توان لري چه دآسیا په زړه کی په یوه ځواکمن اوسرلوړی دولت - ملت مبدل شي اویوه پرمختللي او غوړیدلی هیواد را منځته کړی

  دافغانستان خللکو دخپلواکی او آزادی دِغورځنګ په بهیر او ۱٧۴۷ میلادی کی د احمدشاه بابا ترمشرۍ لاندی معاصر ملي دولت رامنځته کړ؛ کوم چه په یوه ستره امپراطوری بدل شو، چه د مشهد نه تر کشمیره او دډهلي اود امو دسیند نه ترعربي بحیرې، ېې په یوه ستره ساحه باندی حاکمیت درلود. خو دغه دولت او امپراطوری ډیر دوام ونه کړ، او د احمدشاه بابا دمړینی وروسته دده داخلافو ترمنځ ددولتی واک پر سر د کړکیچونو، درباری خپل منځی اختلافونو او دسیسو، قبیلوي دشمنيو او کورنيوجګړو، ملوک الطوایفې نظام اووروسته پاتې والي او دپردیو د یرغلونو اوپه دی خاوره باندې د تسلط لپاره د «سترې لوبې» په دوران کې، داستعماری ځواکونو د مقابلې او رقابت له کبله له منځه لاړ، او هیواد دخاورې ځنې برخې ېې له هرې خوا قیچې شوې، او په نتیجه کې په مستعمره او نیمه مستعمره هیواد بدل شو اود اوسنی نقشې شکل ېې غوره کړ، وران شو او دنړیوال پرمختګ دکاروان څخه وروسته پاتې شو.

 خپلواکۍ بیا ترلاسه کول

  دافغانستان خلک په ازادی ِغوښتونکو خلکو او ملت یادیږی او ټول تاریخ دځپلواکی آو ازادی لپاره دمبارزی ا وجد وجهد تاریخ دی چی یوه زرینه پاڼه یی د غازي شاه امان الله خان او د افغان ځوانانو دمشروطه غو ښتونکي او تجدد پلوه ملي غورځنګ تشکیلوی؛ کوم چی شاه امان الله د ۱۲۹۸ لمریز ددلوې په میاشت کي د افغانستان خپلواکئ اعلان کړه او بیا تر لاسه کړه او دیوه خپلواک اوملي - مترقی دولت تهداب کیښود. اود عید ګاه په جومات کی ېې یوې ستري تاریخی غونډې ته دافغانستان دخپلواکئ داعلان په ترڅ کې دخپل حکومت دپروګرام اساسی ټکی پدې ډول وړاندې کړل «د افغانستان دولت، دنړۍ دنورو خپلواکو قدرتونو په شان دهیواد دننه اوبهر باید آزاد او خپلواک وي، دافغانستان ملت دهیواد دننه کامله آزادي لري اودهر ډول تیري اوظلم نه محفوظ دي اوخلک یوازې دقانون اطاعت باید وکړی اوبس. اجباري کار اوبیګار په ټولوبرخو کې منعاولغوه دی. زمونږ حکومت به په افغانستان کې اصلاحات راولي چه زمونږ ملت او مملکتوکولاي شي دنړۍ د متمدنو ملتونو په منځ کې مناسب ځای او مقام ترلاسه کړي. زه به دهیواد په چارو کې مشوره دخپل کار او حکم لارښود وګرځوم... .»

  اماني دولت د افغانستان لپاره د (ځوانوافغانانو دمشروطیت دغورځنګ) دمرام او د علامه محمود طرزی د فکرونو څخه په الهام او پیروی لمړي اساسي قانون او ددولت پروګرام تدوين کړ، چه دهغه مفاد او اساسي کرښي په لادې ډول دي

  )) دافغانستان د تاريخي موجوديت او ملي هويت ساتل او ټينګول، د ملي حاكميت داصل تامين او ددولت په چارو کې دولس ګډون، د هیواد والي «شهروندۍ» او ټولنیزې همپالنی داصل دتسجيل او ترويج پر مبنا دهيواد دټولو اوسيدونکو رسمي برابری او دهیواد ولو د اساسی حقونو اوآزادیو تامین، د مرکزیت اوپه هيواد کې دوروڼو اوسيدونکو قومونودبرابري داصل پر مبنا دهيواد او ملت یوالۍ، دتجدد (مدرنیتی) پر اساس پرمختګ او دټولنی هراړخیزه وده، دنوی او مدرنې قانون جوړونې پر اساس د سیاسی تاسیساتو، دولتي دندو او حقوقي سیستم عرفی کول، دملي اوردوجوړل او دهيواد دفاعي قابليت لوړول، او دافغانستان دملي ګټو پر مبنا دمتوازنو نړیوالو اړیکو او خپلواک ملی سیاست پر مخ بیول)). پدې ډول دزمري ٢٨ او د اماني دولت په تاسیس سره دیوه ملي انقلاب په څیر د پردیو دتسلط او استبداد څخه دافغان ولس دژغورنې او د خپلواکئ او ملي واکمنئ، ملي یووالي، مشروطيت او دموکراسۍ، آزادئ، برابرئ او دنوې او مترقي ټولنې ته دتيريدو په لارکې دافغانستان دخلکو دمبارزي او جهد وجهد الهام بښونکئ اودویاړه ډک پیل شمیرل کیږي.

خو؛ خپلواکۍ او آزادی هغه وخت ارزښت لري چه دفاع او ساتل شي

  دافغانستان خلکو «دافغان ځوانانو ملي، مترقي غورځنګ» په داوږده جدوجهد او بي ساري قرباني په نتيجه کې خپلواکۍ او ملی واکمني ترلاسه کړه او دشاه امان الله ترمشرئ لاندي ېې دلمړي خپلواک، مدرن او مترقي دولت اساس کیښود، خو له بده مرغه دغه ملي او مترقي دولت د هیواد دآزادی او پرمختګ ضد کړیو د بغاوت او شرارت له کبله چه دبهر څخه تحریک او ملاتړ کیده داصلي عامل په توګه له یوې خوا او ديوه پياوړي مرکزي دولت دایجاد او مترقی اصلاحاتودتحقق او ښې حکومت دارئ په را منځته کولو کې ددولت دپاتې راتلو په وجه له بلې خوا دوام ونه مونداو سقوط ېې وکړ.

  دشاه امان الله دحکومت دسقوط نه وروسته رامنځته شوې سیاسی تشې (خلا)، انارشی او کورنۍ جګړې ډیر دوام ونه موند او مرکزی دولت اعاده شو او دیوه حاکمیت لرونکۍ دولت په توګه دافغانستان موقف وساتل شو. خو نوي حاکمیت ونه شوای کولای د خپلواکۍ او مشروطیت دغورځنګ اهداف په سمه توګه تعقیب کړي، ملي او مترقی ِغورځنګ وځپل شو او هیواد داستبدادي اداري لاندئ راغۍ، اواقتصادی َ، ټولنیز او فرهنګی رکود کی پاتې شو. خو مبارزې دوام وموند او د تيري میلادي پيړۍ د٦٠-٩٠ کلونو ترمنځ د اجتماعی – اجتماعی ودی له امله سیاسی رکود او اختناق مات شوو او په هیواد کی نوي ملي اومترقي ځواکونو را منځته شول اودخپلواکئ دساتلو او تجدد، مشروطیت او دموکراسی او دسیاسی پر مختیا په لارکې مهمې لاسته راوړنئ ترلاسه شوې.

  خو له بده مرغه تاريخ بياتکرارشو او هیواد دسړي جګړي په ډګر بدل شو او د ملي دموکراتیکو او مترقی بدلونو په مقابل کې دپرمختګ ضد کورنيو ځواکونو دمخالفت، مقاومت اوبغاوت او بهرنی دخالت او لاس وهنو له کبله دخپلواکی او ازادی اود یوه خپلواک، آزاد، دموکراتیک، پرمختللي او غوړیدلی افغانستان درامنځته کیدو داعیه بيا دماتې سره مخامخ شوه. او په پاې کې هيواد د ۱۹۹۲-۲۰۰۱ کالونو د ملي تراژیدئ او ددولت دله منځه وړلو دواک دخلا، انارشئ او کورنئ جګړې او ورپسی دطالبانو دواکمنی اواستیدادی نظام له امله د آزادۍ، خپلواکۍ، مشروطيت، دموکراسۍ اودهیواد د پر مختيا په لارکې دافغان ولس د مبارزې جدوجهد ټولې لاسته راوړنې تباه شوي اوهيواد په وروسته پاتې والي محکوم او شاه ته مځنيو پيړيو ته لاړ او دتروريسم په اډه بدل شو.

  افغانستان اوس په کوم ځاي کي يو؟

  سره له دي چه دطالبانو دحکومت دسقوط وروسته دافغانستان دریځ په دفکتو کی ديوه مستقل او واکمني لرونکي دولت په توګه اعاده شويدي اود اساسي قانون له مخي قانونا او بلقو د خپلواکی اوآزادی دتامين لپاره امکانات ته رامنځته شوي او اساسي نهادونه او موسسات فعال شويدي. خوواقعيت دادي چی افغان دولت په خپلو چارو کې په پوره ډول خپلواک او ملي صلاحيت نه شي کارولی او په بهرنی نظامی ملاتړ متکی دی او توان نه لری چه خپلې ملي ګټې په مستقلانه ډول وساتي اودنورو دولتونو سره دتساوي موقف په عمل کې وکاروي او دا پداسي حال کې ده او تاريخ ښودلې چه هيڅ هيواد او په ځانګړی ډول افغانستان، هيڅکله دبهرنيو په اتکا او زور آزادۍ او خپلواکۍ ته نه شي رسيدلۍ. افغانان په خپل سیاسی برخه لیک په پوره ډول ندي مسلط شوي او دسیاسی مشروعیت مشکل ندی حل شوی او دواک په جوړښت او دولتی اداره دقشری، ارتجاعی او افراطی کړیو د تسلط له امله دافغانستان دملي او مترقی غورزنګ اهداف او دخپلواکئ، دموکراسئ او دموکراتیک نظام داستقرار او يوې مدنی ټولنی د ایجاد او دهیواددهراړخیز پرمختګ داعیه همداسې دسترو ګواښونو سره مخامخ ده.

  سیمه ایزاونړیوالی قوتونه چه هریو یی زمونږ په هیواد کې د ځانګړو او متضادو ګټو په لټه کې دي او خپلو موخو ته دهر ډول وسایلوڅخه کار اخلي؛ دافغانستان خپلواکي او ملی حاکمیت يي دګواښ سره مخامخ او محدود کړئ دئ؛ زمونږ هیواد ته دولتی تروریسم صدور همداسی دوام لري او القاعده او ۲۱ تروریستی ډلی ددولت پرضد په ټول توان جنګږي او تلاش لري، څو بیا په افغانستان ((دآسیا په زړه)) مسلط شی او په سیمه او نړئ کی خپلې موخو ته ورسیږي. په دي ډول ليدل کيږي چه افغانستان اوافغان ولس په اوس کې هم دخپلې خپلواکۍ او آزادی دساتلو اودهغه داساسي موخو يعني ديوه پياوړي، پايښت لرونکي او په ملي واکمنۍ متکي او ټولنيزې پرمختيا ته متعهد، حقوقي، مدني او پرمختللي دولت درامنځته کيدو، جوړيدو او استقرار په ډګر ګې دسترو چلجونو او ستونځو سره مخ دی.

 نو څه بايد وشي چه افغانستان دخپلې ازادی او خپلواکۍ دفاع او ساتنه وکولاي شي؟

  دهیوادونو او ملتونو تجربي ښې چه یو هیواد خپلواکي او آزادی د یوه ځواکمن ملی دولت او متحد ملت؛ وړ زعامت اودولس په خدمت کې سالمې دولتي ادري، ملي اردو اونظامي – امنيتي کارامده دستګاه دموجوديت، دلوړدفاعي قدرت، غوړيدلۍ او ځواکمن ملې اقتصاد اومجربي ديپلوماتيکې دستګاه او په ملي ګټو ولاړې فعالې ديپلوماسۍ، په صورت کي دفاع اوساتل کيږي.

  افغانستان د خپلواکۍ او آزادی او دهغه دارزښتونو او موخو دساتني او تامين لپاره بلقوه پوره انساني، مادي او معنوي امکانات اوزميني لري، خو يوازي ديوه پياوړي ملي او دموکراتيک دولت جوړښت او استقرارته اړتيا ده، چه پورته دندي ترسره شي. او داډول دولت به په افغانستان کې هغه وخت رامنخته شی او استقرارمومي چه په روانه سياسي مبارزه کې دهيوادآزادي غوښتونکي، تجدد پلوه، ملي، دموکرات او عدالت پلوه سياسي اوټولنيز ځواکونه، قطعي او پريکړونۍ بر ياليتوب ترلاسه کړي او په ټولنه او دولت کې د مسلط سياسي جريان په حيث تثبیت شي.

  داځواکونه په افغانستان کې په زياته اندازه وجود لري چه باید په یوه غورځنګ او واحده وطنی جبهه کی سره يو شي او په مسالمت او قانوني ډول په روانه سیاسی مبارزه کی اغیزمنه برخه واخلی او په سیاسي وضعیت کی دارګانیک حضور دتامین او يو ه دموکراتيک بديل د رامنځته کولو له لارې د خپلواک، آزاد دموکراتيک، غوړيدلي، پر مختللي، پیاوړي اوسرلوړي افغانستان دجوړولو اویوی دموکراتیکې او مدنې، مرفه او عادلانهټولنې دایجاد تاریخياو ملي داعیی په عملي کولو کې خپل هوډونه ترسره کړي.

 نیک مرغه دی وی دافغانستان دخپلواکی د بیرته اخیستلو ورځ او جشن!

 

 بامداد ـ سیاسی ـ ۳/ ۱۹ـ ۱۹۰۸ 

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب آبادی افغانستان دراسناد و اعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است.

 Copyright © bamdaad 2019

صد سالگی استقلال وغفلت زده گی ملت

 

محمد ولی

 

طی صد سال اخیر نقشه کشورها تغیر کرد، دو جنگ مهیب جهانی اروپا را با خاک وخون برابر ساخت ولی اروپا و روسیه دوباره به پا ایستادند ، زنجیرهای استعمارکهن فرو ریخت، انقلاب ها رخ داد، رژیم های مختلف بر کشورها مسلط شد، امپراتوری جهانشمول بریتانیای کبیر فروپاشید، ممالک زیادی به آزادی نایل آمدند ، برای معضلات ناشی از جنگ ها جامعه ملل تشکیل شد، سازمان ملل متحد به میان آمد ، مسابقات تسلیحاتی وسلاحهای کییماوی و اتمی همچون اجل معلق زنده گی جهانیان را زیر تهدید درآورد ، انسان پا به کره ماه گذاشت ، اقمار مصنوعی بر فراز کره خاکی درسیر وحرکت آورده شد ، این عصر به نام های عصر اتم ، عصر کیهان وعصر ساینس وکمپیوتر مسما گردیده اقصی نقاط جهان با امواج صوتی وتصویری بیکدیگر وصل شد، سیستم جهانی سوسیالیستی از نقشه جهان حذف وامریکا یکه تاز صحنه جهانی گردیده تا توانست جنگید وجنگاند .
در کشور طی این صد سال چهارده پادشاه و رییس جمهور حکمرانی کردند که از جمله سه تن آنان مجبور به ترک وطن شده ، سه تن دیگر معزول و هفت تن به قتل رسیده ازجمله دوتن دیگر زنده اند.
طی این زمان مساعد ترین فرصتها برای ترقی وپیشرفت کشور مهیا گردید اما مستعجل و زود گذر بوده از دست رفت ودر بدل ان رژیم های قرون وسطایی سقوی، جهادی و طالبی بر کشور مسلط ساخته شد . افغانستان تب وتاب های دیکتاتوری های استبدادی ، دموکراسی های نیم بند ورژیم های سیاه افراطی را سپری کرد، دوبار مورد قشون کشی بزرگترین قدرت های جهان قرارگرفت . مردم نام جهاد را بحیث یک فریضه شنیده بودند ولی در دوران سقوی و به اصطلاح جهاد علیه شوروی درک کردند که درعقب این فریضه ، نه حقیقت یک فرض بلکه فجایع استعمار بحیث نیروی محرکه عمل کرده کشور را به قدمگاه  چپاولگران و استعماریون مبدل نمود ، خونها ریخته شد ، قریه ها به خاک یک سان گردید وشهرها با تمدن آنوقت به اتش جنگ سوختانده شد ، دوبار نهضت زنان روی کار آمد اما دوباره زن را در زیر چادری و در گوشه منزل محصورکردند ، صدها هزار انسان این وطن تا گوشه گوشه دنیا هجرت نمود ، تحصیلکرده ها ودانشمندان کشته ، زندانی و فراری گردیدند .
ارگ سلطنتی میدان مرغ جنگی سقویان شد ، صحن مکاتب و پوهنتونها به میدانچه های قمار مجاهدین مبدل گردید، چهل سال جنگ گلیم غم را خانه به خانه هموار کرد ، باز کشور درمیان خاک وخاکستر سربلند نمود ، نهضت جدید معارف بنابر عطش جوانان رونق گرفت، نماد ها ومظاهر تکنالوجی جدید وارد شد ، افغانستان در موجودیت چهل کشور متجاوز درسطح جهان از سر شناخته شد ، چشم و گوش مهاجران در ممالک دیگر با دست آوردهای علم وفرهنگ قرن گذشته وحاضر آشنا گردید ولی ذهنیت مردم همان است که صد سال پیش بود.

 

صد سنگ شد آیینه وصد قطره گهر گشت
افسوس همان خانه خراب است دل ما

با گذشت صد سال بازهم سایه های شوم نفاق ملی ، شعور عقب نگهداشته شده قرون وسطایی، بی باوری به علم ودستاوردهای علمی، فراموشی معبود حقیقی وبه پای پیران بی خرد ، فرومایه وستم پیشگان استعمار افتیدن ، عدم تن دهی به همدیگر، تکبر خشکه با دست خالی ، جهالت و کشتن دیگران به حکم غازی شدن وخود را در بدل قباله بهشت وحکم شهید شدن کشتن، امید به کنیز ساختن زنان کفار، دلبسته گی به تعویذ وطومار ، خود را بدست تقدیر سپردن بدون به باور به ( لیس الانسان الا ماسعی ) ، چشم امید به دیگران داشتن ، فرورفتن و باقی ماندن در عمق خرافات بر عقل وخرد اکثریت قریب به تمام مردم کشورهمچون ابلیس لعین حکمفرمایی میکند. همین حالا ستم دو گانه اشغال و سیستم فاسد فریادش را از ناسوت تا ملکوت بلند کرده است ولی صبور است نه حرکت دارد ونه عکس العمل داد خواهانه .

چرا؟
زیرا جفای استعمار وجفا کاران مزدور آن این مردم را در ژرفای جهل ونااگهی از حقایق سیاست های جهانی ومنطقه وی فرو برده است ،بیسوادی بر آن بیداد میکند ، متعصبین وتنگ نظران برروان آن حکم میرانند ، استفاده جویان مذهبی که خود معتقد نیستند ومزدوران دیگران اند مهارت آنرا دارند و داشتند که این ملت را به رخوت واز خود بیگانه گی عقیدتی نگهدارند.
این مردم خود نمی اندیشد ، گوش به آواز دیگران می نهد دیگرانیکه هر حرف شان چون دانه ها وقطرات زهر در ذهنیت ها می نشیند وتمیز خیر وشر را ازایشان میگیرد .
دشمنان میدانند که بیداری وهمبسته گی ملت جالهای تنیده شده قرون را از دست وپایش دور میسازد، ازاین سبب بیداری ملت را تحمل ندارند ، اگر این ملت باربار به پا بایستد باربار آنرا از پا در می آورند وبا اتکا به سیه دلان وسیه اندیشان به تاریکی های گذشته اش برمیگردانند ، اینجا نبرد گاه نور و ظلمت است امید به پیروزی نور بر ظلمت امید برحق میباشد ولوکه نور بارها با ظلمات عقب زده شود.
حالا نه طرح ستم طبقاتی ونه طرح ستم ملیتی سرخط این پیکار بوده نمیتواند نباید ملت را با آن مصروف ساخت ، برای بیداری ملت به هر قشر وطبقه وهر قوم و ملیتی که تعلق دارد کار کرد . زیرا مسوولیت اولین آنست تا درجنگ حق و باطل کشور قربانی پلان شوم حامیان باطل نگردد.
کسانی که استطاعت زعامت گروه های کوچک یا بزرگ مردم را دارند به گفته شاعر:

در جنگ نور وظلمت باید یکی گزیدن
یا راه نور رفتن یا ظلمت آفریدن

نفاق در زیربارسلطه بیگانه و خطرات برگشت سلطه سیاهی یر کشور برای همه نو اندیشان وترقیخواهان ننگین است .
بگذار تجلیل از صد سالگی روز استرداد استقلال کشور مایه بیداری ملت گردد تا بار دیگر وطن در معرض خطر سیر به گذشته قرار داده نشود.
تنها وحدت ملی ، همبسته گی همه سالم اندیشان ویک جهتی نیروهای مطرح تحول طلب ونیک اندیش باعث میگردد تا عفریت شوم عقب روی در فضای کشور از حرکت باز ماند .
بس است خوابیده گی .
بس است خمار نشه صد ساله نیرنگ استعمار.
بیدارشو ملت وگرنه سنگسار ودره و شلاق را امریکا بر تو مسلط میسازد . همان دشمن دیرینه که استخوانهای اجدادت را از قبرها بیرون میکرد و ریشه درختان مثمرت را میخرید ، فرزندانت را از مکتب باز میداشت تا جاهل و جنگجو باشد ، تاقین وچپلک را اجباری ساخته بود باز درکمین است وبا خوش خدمتی به امریکا بار دیگر دم از دمار و دود از دماغت برمی آورد.
روشنفکران دراین نبردگاه حق وباطل که باطل زیر چتر استعمار واشغال قرارداردباید با قامت آفراشته ، قلب مملو ازدوستی وطن و مردم، دماغ س شار از تحول طلبی و ذهن مبرا از امراض قومی وسمتگرایی برای دفاع از حق تان ایستاه گی کنید  وطن ومردم از شما امید رهنمایی و رهگشایی دارد .
این ملت خوابیده و رخوت زده استعمار را به هوش آورید واز گرو معامله گران نجات دهید .

 

 

 بامداد ـ سیاسی ـ ۱/ ۱۹ـ ۱۷۰۸ 

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب آبادی افغانستان دراسناد و اعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است.

 Copyright © bamdaad 2019

 

اولین نظام جمهوری در افغانستان و پایان سلطنت چهل ساله محمدظاهرشاه

 میرمحمدشاه رفیعی

 ۲۶سرطان۱۳۹۸مصادف بود با چهل وششمین سالروز تاسیس نظام جمهوری والغای سلطنت درافغانستان. تاسیس نظام جمهوری در افغانستان با آن که درعدم حضور و سهم گیری مستقیم مردم و نیروهای سیاسی فعال جامعه صورت گرفته است یک رویداد مهم سیاسی و اجتماعی درکشور ما محسوب می گردد که زمینه تحولات وتغییرات مهمی را درکشور و منطقه به میان آورد ولو که این تغییرات دربسی از موارد منفی، خونین و غیرقابل تحمل برای مردم و آینده کشورما بوده است.

رویداد۲۶سرطان را میتوان یک کودتای نظامی افسران جوان و با تحصیلات عالی نظامی خواند که تحت رهبری یک فرد خاص که کرکتر و شخصیت مخصوص به خود را داشت و بنابرغرور و خودخواهی هایش نقش کلیدی وتعین کننده را دراین رویداد به عهده گرفته و تا آنجا پیش رفت که این رویداد را بدون درنظرداشت ماهیت آن وبدون درنظرداشت اینکه این رویداد تا چه اندازه نتایج عملی وتحولات بنیادی به نفع مردم درپی داشت یا نه؛ آن را انقلاب نامید.

اما نکته قابل توجه این است که برخلاف نظریات مخالفین کودتای۲۶سرطان وطرفداران وفادار به شاه و دهه دموکراسی می توان گفت که نظام شاهی در اواخردهه چهل خورشیدی و درآستانه ی سال ۱۳۵۲ درحالت نابسامانی و سردرگمی و درتقابل جدی با منافع و خواست های مردم قرار داشت، چنانچه طی مدت ده سال هفت حکومت تشکیل گردید که نمایانگر عدم ثبات سیاسی وتشدید رقابت های محافل حاکمه بود و تضادهای گوناگون سراسر جامعه مارا فراگرفته بود و حکومت ها نمی توانستند به یک سمت معین حرکت کنند. حکومت های به ظاهر حامل اندیشه های بورژوا دموکراتیک در تعامل با پارلمانی که اکثراً نماینده ملاکان فیودال بود قرار داشتند. ملاکان فئودال و ارتجاع داخلی در محلات وادارات دولتی از نفوذ قابل توجه برخوردار بودند. حکومت های ایجاد شده فاقد پایگاه استواراجتماعی وطبقاتی غیرحزبی بودند، درحالی که نیروهای اپوزیسیون راست و چپ دارای تشکیلات وسیع و منظم گردیده و از آن جمله نیروهای ترقیخواه ودموکراتیک دهه چهل کشور از انسجام بیشتر و رهبری ومدیریت آگاه وباصلاحیت برخوردار بودند که اعتقاد راسخ به منافع علیای کشور داشتند.

اما نیروهای راست وچپ افراطی با استفاده ازدموکراسی وشرایط وفضای مساعد که انفاذ قانون اساسی ۱۳۴۳ بوجودآورده بودبه تحریکات و آشوب های گسترده در سراسرکشور مبادرت می ورزیدند. حکومت های دهه دموکراسی توان مقابله با آشوب ها و تحرکات غیرقانونی را نداشتند ودربرآورده ساختن مطالبات مردم واحزاب سیاسی که برمبنای موازین اعلام شده دموکراسی واحکام قانون اساسی هم صورت میگرفت ناتوان بودندو اراده ی اجرای خواست ها و نیازمندی های مردم را نداشتند.

حکومت های دهه دموکراسی استقلالیت لازم در اتخاذ تصامیم مهم ملی را نداشتند. صدراعظم و وزرا برپایه اعتماد شخصی شاه و خانواده اش تعین ومعرفی می گردیدند که بنابر شواهد، اعمال نفوذ قدرت های بزرگ استعماری مانند امریکا و انگلیس هم دراین زمینه قابل انکار نمی تواند باشد. بنابرآن صدراعظم و وزرا در صدد کسب رضایت شاه وخانواده او بودند وتوجه به کسب رضایت مردم ورفع نیازمندی ها واحتیاجات جامعه نداشتند.

درآستانه رویداد۲۶سرطان فساد اداری و سواستفاده از مقام وقدرت اجرایی، استبداد وستم اجتماعی وملی ؛ مظالم و بیرحمی های ملاکان و اربابان قدرت وسرمایه روبه گسترش بود. مخارج زنده گی روزتا روز بالا میرفت و توده های مردم، احزاب و نهادهای سیاسی –اجتماعی نسبت به وعده های حکومت مأیوس ودلسرد بودند درهرگوشه وکنار کشوربی اعتمادی و نارضایتی ها نسبت به نظام و اربابان قدرت دیده میشد.

با وجود همه این نابسامانی ها وحالات بحرانی امکانات وشرایط لازمه برای بقای نظام شاهی مشروطه وتحقق دموکراسی نیز وجود داشت.البته درصورتیکه حکومت ها می توانستند درمقابل نفوذ ملاکان واربابان فئودال اقدامات قاطع انجام دهند وزمینه برای تشکیل یک پارلمان واقعاً ملی ودموکراتیک؛و تشکیل حکومت پاسخگو و نماینده مردم مساعد میشد و راه های قانونی برای ایجاد وتشکل وفعالیت گسترده تر احزاب سیاسی مساعد میگردید.

اما برخلاف توقع و اراده مردم وبدون توجه به شرایط جهانی محافل مستبد حاکم درکشور کوشش میکردند تا با اوضاع دشوار اقتصادی واجتماعی و ناهنجاری های سیاسی و نارضایتی های شدید مردم صرف با شعارهای میان خالی و توهم دموکراسی، وحدت ملی و آشتی طبقاتی مقابله کنند ومتصدی تسلط دیکتاتوری خشن واستبداد مطلق بودند درحالی که این سیاست حکومت های اخیر نظام سلطنتی موردحمایت و پشتیبانی نیروهای دست راستی وارتجاع داخلی نیزقرار داشت وبعضی از وزرا از این جریانات درداخل حکومت نماینده گی میکردند.

درهمچو اوضاع و احوال نا بسامان اجتماعی رقابت برای تمرکز قدرت وتسلط همه جانبه بر نهادهای دولتی میان جناحهای مختلف حکومتی و خاندان سلطنتی تشدید گردیده بود.

ازجمله ی اشخاص مهم وابسته به خاندان سلطنتی یکی هم محمد داوود پسرکاکای شاه وشخصیت شناخته شده بودکه مدت ده سال را درانتظار رسیدن به قدرت وتصاحب همه جانبه اختیارات دولتی گذشتانده بود.محمد داوود توانست با انجام یک کودتای نظامی به نظام سلطنتی پایان بخشد و نظام جمهوری مخصوص به خود را مستقرسازد.

سقوط والغای سلطنت واعلام اولین نظام جمهوری درافغانستان به نام ،کرکتر و شخصیت محمد داوود، غرور وآرزوهای شخصی وی بیشتر مربوط است که در بعضی ازحالات به نیازمندی های جامعه وقوانین تغییر و تحول اقتصادی وسیاسی اجتماعی توجه لازم صورت نگرفته است.

محمدداوود طبیعت بلند پروازانه داشت، دردامان ناز ونعم دربارشاهی تربیت یافته بود و درایام جوانی و بدون داشتن تجارب لازم از امورحکومت داری، مسوولیت های بزرگ و بااهمیت نظامی وملکی را عهده دار شده بود و به مثابه حاکم مطلق العنان وظایف محوله را انجام داده بود.

محمدداوود پس از ده سال در دهم مارچ ۱۹۶۳ (مطابق حوت ۱۳۴۱ هـ.ش )ازمقام مطلقهء صدارت پائین آورده شد و ده سال دیگر را درمنزل خود که با رفاه مادی کامل همراه بود تحصن نمود، در طی این مدت ارتباطش با خانواده سلطنتی قطع گردید وبه ندرت درمحضرعام ظاهر می گردید و بیشتر در روزنهم سنبله مراسم جشن پشتونستان حضورمی یافت. اما در طی همین مدت دوستان شخصی وطرفداران اش گاهگاهی در مورد شخصیت ونیات خیرخواهانه اش نسبت به مردم و مصالح علیای کشورتبلیغ می نمودند. البته از تقوایی که محمدداوود در تمام زندگی خود داشت نمی توان انکار کرد.

درمورد شخصیت وخصوصیات زندگی محمدداوود قبل از کودتای ۲۶سرطان نظریات متعدد موجود است چنانچه بعضی ها اورا یک فرد مستبد وتمامیت خواه و متمایل به نظریات قومی می شناسند وبعضی ها اورا از جمله افراد ترقیخواه وحامی نهضت روشنفکری در دهه سی میدانند. کم نیستند آنهائی که غرور و خودخواهی های محمدداوود را منشا سقوط نظام سلطنتی در یک زمان کاملاً غیرمناسب که کشور آمادگی قبول همچو تغییر را نداشت و باعث بروز حوادث ناگوار انقطاب جامعه و نا امنی های گسترده تا زمان حال گردیده، می دانند. اما با وجود تمام نظریات موافق ومخالف در مورد محمدداوود با قاطعیت می توان گفت که اقدامات محمدداوود در جهت رشد اقتصادی و تحقق پلان های پنج ساله اقتصادی واجتماعی که ازسال ۱۳۳۵ آغاز گردید؛ همچنان تعقیب سیاست بیطرفی وعدم انسلاک که وی تعقیب کرده بود وتعهدش به جنبش عدم انسلاک ازنمونه های برجسته  وبا اهمیت نکات مثبت وی می باشد. محمدداوود در گسترش معارف و فرهنگ در دوره صدراتش دست آوردهای قابل توجه دارد واقدامش به خاطر رفع حجاب اجباری زنان تا هنوز به مثابه یک کارنامه مثبت وقابل افتخار در حافظه تاریخ جا دارد.

این همه اجراآت و دستآوردهای دوره صدارت محمدداوود توانست اورا به مثابه یک فردقابل احترام وشخصیت بزرگ سیاسی در اذهان مردم جا دهد. برنامه های اقتصادی واجتماعی محمدداوود در دهه دموکراسی توسط دوکتورمحمدیوسف ونوراحمداعتمادی ادامه یافت؛ بعضی از دستآوردهای این دوره تا هنوز در اقتصاد کشور سهم قابل توجه دارد؛ مانند شاهراه سالنگ، پروژه وادی ننگرهار، بندهای برق در مسیر دریای کابل و....

محمد داوود طی مدت طولانی هواداران وطرفداران شخصی خودرا از میان افسران جوان وسایربخش های جامعه تنها برپایه اعتماد و وفاداری به خودش به دورش جمع کرد وخیلی آرام طی مدت طولانی ضرورت برانداختن نظام سلطنتی را به آنها تلقین واین امر را توسط آنها جامه عمل پوشانید.اگرچه ازطرف عده ی از شخصیت های مهم سیاسی وافسران اردو از عواقب نامیمون این عمل به وی هشدار داده شده بود اما محمدداوود برخلاف این هشدارها و با توجه به نظریات ومشاوره عده ی محدود از سیاسیون و افسران عالیرتبه به این برنامه ی خویش عمل کرد.

باوجود گذشت چهل وشش سال وارائه اسناد متعدد در مورد علل وانگیزه کودتای ۲۶ سرطان نظریات وعقاید مختلف وجود دارد اما آنچه خیلی به واقعیت و یقین قرین ونزدیک است این که مداخله بیرونی در این کودتا وجود نداشت. این کودتا اگرچه عواقب نامیمون و از بین رفتن نظم ودسپلین عسکری را در پی داشت به ابتکار ومدیریت شخص محمدداوود و عده ای از افسران جوان صورت گرفته است .این کودتا توانست یک نظام سلطنتی به ظاهرمشروطه و درحال احتضار و آغشته به فساد را سرنگون و به جای آن نظام جمهوری ای را مستقرسازد که درگام نخست مورد تائید و استقبال مردم و نیروهای ترقیخواه کشور قرار گرفت.

اعلان نظام جمهوری و وعده های داده شده ازطرف محمد داوود دراولین اعلامیه نظام جمهوری دربامداد ۲۶سرطان وبیانیه ی خطاب به مردم افغانستان به مثابه خط مشی سیاسی و پروگرام اجتماعی حاکمیت نوین امیدواری های زیادی را برای گشایش راه به سوی رشد سریع اقتصاد ملی و تلاش برای رفاه اجتماعی بوجود آورد و موجب پیروزی وتسلط سریع نظام جدید بر اوضاع واحوال اجتماعی گردید.

کودتای ۱۷جولای ۱۹۷۳  در افغانستان از ابتکارعمل خود افغان ها به رهبری محمد داوود بود و ادعاهای مداخله بیرونی ازجمله دست داشتن اتحادشوروی ونیروهای فعال دموکراتیک در کشور درآن کودتا کذب محض وساخته وبافته ی ارتجاع سیاه و دشمنان مردم افغانستان است.

اظهارات غیرمسولانه بنابر بدگمانی ها؛ ادعاهای دروغین و زمینه سازی وتوجیه مداخلات بعدی صورت گرفته است. اتحاد شوروی و نیروهای دموکراتیک کشور در ۲۶سرطان ۱۳۵۲ درمقابل یک عمل انجام شده قرارگرفتند و درمطابقت به وعده ها وتعهدات رسمی از نظام جمهوری افغانستان به رهبری محمدداوود پشتیبانی بعمل آوردند که درآن زمان به موقع وکاملاً طبیعی بود وعملی بود درمطابقت به منافع ملی وخواست واراده ی مردم؛ چنانچه علاوه بر نیروهای دموکراتیک وترقیخواه کشور،اکثریت مردم افغانستان و شخص محمد ظاهر که توسط این کودتا خلع صلاحیت گردیده بود، تحت تاثیرافکارعامه حاکم درآن زمان حمایت خود را از نظام جمهوری به رهبری محمد داوود اعلام کرد.درمورد استقبال و پشتیبانی گسترده مردم ازنظام جمهوری کارکردها وسوابق درخشان اجتماعی محمدداوود نیز نقش وتاثیر به سزایی داشت.

نیروهای راست افراطی و کشورهای ارتجاعی در منطقه ازهمان آغاز اعلام نظام جمهوری به شدت برعلیه آن قرارگرفتند این موضعگیری های خصمانه اهداف وانگیزه های متعددی داشت که از جمله خصوصیات شخصیت سیاسی محمدداوود وکارنامه های گذشته ی او ازجمله درزمینه ی رفع حجاب اجباری زنان،عشق وعلاقه وافر به ترقی کشور وتلاش برای تحول اقتصادی درافغانستان، ودفاع از داعیه حق تعین سرنوشت پشتون ها و بلوچ های آنطرف خط دیورند را میتوان در عوامل این برخوردهای خصمانه برعلیه نظام جدید جمهوری در افغانستان دخیل دانست. درکوشش های متعدد برای کودتا برعلیه داوود خان نقش وتاثیرگزاری کشورهای ارتجاعی درمنطقه تا مداخلات کشورهای بزرگ استعماری وامپریالیستی واضح ومبرهن میباشند.برعلاوه اشتباهات مکرر زمامداران نظام جمهوری وشخص محمدداوود در سقوط جمهوری اول نقش مهم وبرجسته ی داشت.

محمد داوود به تعهدات خود که برای مردم در زمینه تحقق نظام جمهوری به عمل آورده بود پشت پا زد و به نیروهایی که به اصل نظام جمهوریت باور نداشته وخاصیت ارتجاعی ومحافظه کارانه داشتند متمایل گردید و اعتماد بی حد وغیرضروری  به وعده های میان تهی و عوام فریبانه شاه ایران و حکام سعودی نمود، که این عوامل باعث گردیدند تا نظام جمهوریت از حمایت بیدریغ وهمه جانبه ی نیروهای دموکراتیک وترقیخواه کشور محروم گردیده و به دامان ارتجاع وامپریالیزم جهانخوار سقوط کند.

اعلام سیستم تک حزبی با وجودی که احزاب متعدد سیاسی در جامعه فعال و موجود بودند یکی دیگر از اشتباهات محمدداوود محسوب می گردد. محمدداوود آزادی بیان را ازبین برده و به سازمان های اجتماعی صنفی و مطبوعات آزاد اجازه فعالیت نداد و همچنان شخص محمد داوود چندین پست و مقام مهم دولتی را به صورت انحصارگرایانه وخودخواهانه رهبری می کرد مثل مقام ریاست جمهوری، شورای وزیران، وزارت خارجه و وزارت دفاع.

اولین نظام جمهوری افغانستان که دریک فضای اعتماد و مطابق خواست ومیل مردم ایجادگردیده بود به طرز خونینی سرنگون گردید.

 

منبع : ماهنامه حقیقت زمان ، ارگان نشراتی حزب آبادی افغانستان

 بامداد ـ سیاسی ـ ۲/ ۱۹ـ ۰۸۰۸ 

یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب آبادی افغانستان دراسناد و اعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است.

Copyright © bamdaad 2019

 

 امریکا در هیبت « ترامپیزم  » درگیر جنگ با جهان 

اردشیر ز.قنواتی

ایالات متحده امریکا هنوز بزرگترین قدرت اقتصادی و نظامی جهان و به تبع تاثیرگذارترین قدرت سیاسی ـ امنیتی در نظام بین المللی است که به همین دلیل می توان از آن به عنوان اصلی ترین قدرت هژمونیک جهان معاصر نام برد. اما این قدرت هژمونیک با ظهور قدرت های نوظهور و بازسازی روسیه، در حال افول است و این افول در تمامی عرصه های اقتصادی، نظامی، سیاسی، اجتماعی و امنیتی در طی یک روند عینی در حال انجام است.

ظهور پدیده « ترامپیزم » در این کشور به خلاف نظر بسیاری یک اتفاق پیش بینی نشده و خارج از روند حرکتی ساختار سیاسی حاکم بر این کشور نبود. در واقع پیروزی  دونالد ترامپ   در انتخابات ریاست جمهوری سال  ۲۰۱۶ ترسایی محصول همین روند افول هژمونی و چگونگی امکان بازدارنده گی این مسیر بوده است. به همین دلیل بسیاری از سیاست های اعمالی دولت ترامپ هرچند که بعضا با رفتار توییتری وی به نظر می رسد حرکات احساسی و تصمیم های شخصی است، اما این برداشت بسیار گمراه کننده است.

تفاوت سیاست های ترامپ با همتای سابق خود باراک اوباما ، در این می باشد که رییس جمهوری قبلی امریکا با پذیرش و درک این روند افول هژمونی، هم چنان سعی داشت تا با همکاری با جامعه جهانی و به خصوص متحدین سنتی خود سرعت این افول هژمونی را کند و بطی تر کند ولی ترامپ به عنوان کارگزار دولت پنهان با اتخاذ سیاست تهاجمی و بازدارنده گی منفی تلاش می کند « چرخ تاریخ » را با اهرم فشار و قاعده باج گیرانه به عقب بازگرداند. بدون هیچ تردیدی این سیاست تهاجمی در کوتاه مدت امکان بی نظمی و تشدید آنارشی در جامعه ملی امریکا و جامعه بین المللی را به میزان زیادی تشدید کرده و بسیار تنش زا خواهد بود. به خصوص در آنجا که سیبل این تحرکات منازعه جویانه فراتر از برخورد با دولت های ضعیف به عرصه برخورد و تقابل قدرت های بزرگ بین المللی و به خصوص چین و روسیه کشانده می شود.              

روز پنج شنبه اول ماه اگست دونالد ترامپ اعلان کرد که از ابتدای ماه سپتامبر بر سیصد میلیارد دالر از کالاهای وارداتی از چین تعرفه ده درصدی اعمال خواهد کرد چرا که پکن هم چنان حاضر نیست به پیمان پیشنهادی واشنگتن برای متوازن سازی تراز بازرگانی دو کشور تمکین کند. این در حالی بود که تنها یک روز از زمان بازگشت هیات اقتصادی امریکا به ریاست استیو منوچین ، وزیر مالیه این کشور از سفر به چین و مذاکرات دوجانبه برای یافتن یک راه حل و توافق گذشته بود و قبلا نیز امریکا بر دوصد و پنجاه میلیارد دالرازکالاهای چینی تعرفه بین ده تا بیست و پنج درصدی وضع کرده بود. در مورد قبلی در تلافی وضع تعرفه از طرف امریکا رهبران چین هم بر یکصد و ده میلیارد دالر کالای امریکا تعرفه های سنگین بستند و اتفاقا خیلی هدفمندتر بیشتر محصولاتی را مشمول تعرفه کردند که اقتصاد در بخش کشاورزی و در ایالت های میانی و به خصوص پایگاه رای جمهوریخواهان را هدف قرار می داد. نتیجه دور اول این رویارویی یا « جنگ تجاری » بنا به گفته اکثرتحلیل گران و اقتصاددانان امریکایی و بین المللی بیشتر به زیان واشنگتن تمام شد و بر اساس آمارهای رسمی نه تنها صادرات چین به امریکا کاهش پیدا نکرد که حتا از افزایش تقریبا هفت درصدی هم برخوردار بود. بر اساس گزارش روزنامه اتریشی » اشتاندارد»  تراز تجاری چین در مبادلات کالا با امریکا در ماه جون ۳۰ میلیارد دالر مثبت بوده، در حالی که این رقم در ماه قبل از آن ۲۷ میلیارد دالر بوده است و در طی شش ماه اول سال ترسایی جدید نسبت به سال گذشته صادرات چین به امریکا از  ۱۳۳,۷ میلیارد دالر به رقم ۱۴۴,۵ میلیارد دالر رسیده است. بر اساس گزارشات بلافاصله بعد از اعلان تصمیم ترامپ برای بستن تعرفه ده درصدی به سیصد میلیارد دالر بر کالاهای چینی بازار سهام « داوجونز» در امریکا دو درصد سقوط کرد و بنا به گفته روسای اتاق های بازرگانی و اقتصادی این جنگ تجاری بیشتر مصرف کننده گان امریکایی را در معرض آسیب قرار داده است.                                                                  

هم زمان با تشدید جنگ تجاری با چین یک روز بعد در روز جمعه دوم ماه اگست امریکا ابتدا با خروج رسمی از پیمان « منع موشک‌های هسته‌ ای میان‌ برد » موسوم به (آی ان اف) با روسیه وارد یک مسابقه تسلیحاتی جدید از نوع « جنگ سرد»  گردید که صدای اعتراض جهانی را درآورد و چند ساعت بعد هم به بهانه پرونده مسمومیت شیمیایی « سرگیی اسکریپال » جاسوس سابق روسی در بریتانیا، دور جدیدی از تحریم ها را علیه این کشور اعلان کرد.

خروج از پیمان سالت جدید که شامل محدودیت برای ساخت موشک های کوتاه برد و میان برد از ۵۰۰ کیلومتر تا ۵۵۰۰ کیلومتر در سال ۱۹۸۷ ترسایی بین شوروی و امریکا منعقد شده بود و در سال ۲۰۱۱ با دولت روسیه به روز شده بود، زنگ خطر برای صلح و امنیت جهانی را به صدا در آورد و با اعترضات جهانی مواجهه شد. بهانه این خروج هم ظاهرا ظن ساخت موشک «ام ۷۲۹» بوده است که گفته می شود زیر پنجصد کیلومتر برد دارد اما هنوز هیچ مستند و سندی به غیرچند گزارش اطلاعاتی در این خصوص وجود ندارد. در هر دو مورد جنگ تجاری و جنگ سرد جدید بلافاصله رهبران چین و روسیه واکنش نشان داده و ابتدا هیوا چون ینگ، یکی از سخنگویان وزارت امور خارجه چین گفته است «‌ ما هرگز فشار حداکثری ، ارعاب یا باج خواهی را نمی‌پذیریم و در خصوص موضوعات اصلی ما یک اینچ هم به عقب نخواهیم نشست» و در مورد دومی هم روس ها نیز با استناد به خروج واشنگتن از پیمان سالت جدید آنان نیز خروج خود را رسما اعلان کردند. جناح جنگ طلب و تندروی حاکم بر واشنگتن درحالی وارد جنگ تجاری با چین و جنگ سرد جدید با روسیه شده است که هم زمان در خلیج فارس بزرگترین تنش های محتمل به جنگ با جمهوری اسلامی را دنبال می کند و در کنارگوش خود نیز با مدیریت جان بولتون ، نماد جنگ طلبی دو دهه اخیر در ساختار سیاسی امریکا، گریبان ونزویلا را سخت گرفته و مصمم است که با ساقط کردن دولت نیکلاس مادورو ،مهره دست نشانده خود وان گوایدو  را بر سر کار بیاورد.

تازه این تمام داستان نیست و دولت ترامپ هم اکنون در پرونده های زیادی به متحدین سنتی خود در اتحادیه اروپایی و حتا هند و جاپان نیز درگیر شده است. هم زمانی تمام این وقایع و تنش ها با حربه تحریم و تهدید جنگ، نشان می دهد که امریکای امروز در هیبت یک امپریالیرم افسارگسیخته برای جلوگیری ازافول هژمونی خود با تمام جهان به غیر ازمحدود کشورهای هم پیمان در سیاست جنگ طلبی خود، بیش از همیشه به یک تهدید جهانی تبدیل شده است. جدا از اینکه در راستای این سیاست منازعه جویانه بعضی کشورهای ضعیف تر و در سیبل قرارگرفته چون ایران می تواند در چارچوب تشدید منازعه بیشترین آسیب را ببینند، اما در تحلیل نهایی این هماوردی امپراتوری در حال افول با صلح و امنیت و حتا اقتصاد جهانی بیش از همه به خود امریکا در میان مدت و درازمدت آسیب خواهد زد.  

 

 بامداد ـ سیاسی ـ ۲/ ۱۹ـ ۰۹۰۸ 

یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب آبادی افغانستان دراسناد و اعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است.

Copyright © bamdaad 2019

مواد سوخت شعله های جنگ مردم افغانستان است

آیا صلح امید است یا آرمان!

علی رستمی

مدت چهل سال از جنگ های خانمانسوز تجاوزکارانه ونیابتی  کشورهای  زورمند جهانی در راس امریکا ومتحدینش درافغانستان به بهانه های مختلفی  سپری میشود. درآتش این جنگ مردم بلیه دار و بی دفاع شهروندان کشور به مثابه مواد سوخت  آن ازبین میروند وصدمه  بزرگ مادی ومعنوی را متقبل میشوند . این  جنگ غیرمتعارف توسط حلقات جهانی و منطقوی برای تامین منافع خویش  دروجود گروه های بنیاد گرایی دینی  که ساخته وبافته خودشان است مانند :مجاهد ، القاعده، طالب داعش وغیره  براه انداخته شده است.این گروه های تحجرگرا همه به مثابه پدیده های  تاریک  در روند تاریخ با نفی یکدیگر بوجود آمده وازوجود آنها کشورهای بیگانه به حیث  ابزارو وسیله  برای رسیدن به هدف  برضد کشورهای رقیب خود استفاده کرده اند.

طوریکه نویسنده مشهور امریکایی جانیلی ویلینا درکتاب  جنگ نیابتی درافغانستان مینویسد: « علاوه، و برخلاف عقیده رایج که معتقدست جنگ در افغانستان در سال ۲۰۰۱  ترسایی شروع شده است، دقیق‌ تراست که گفته شود جنگ در سال ۱۹۷۹ آغاز شد.

در حقیقت، دلیلی که چرا این کشور در شرایطی است که تا به امروز ادامه دارد، به تصمیمی برمی‌ گردد که دولت کارتر در سال ۱۹۷۹ جهت سرنگونی حزب دموکراتیک خلق افغانستان و بی‌ ثباتی افغانستان گرفت.»

 امریکا ومتحدیشن بازهم بعداز بیست یک سپتمبر ۲۰۰۱ برای تحقق ارمان وهداف جیوپولیتکی  خود به افغانستان این بار مستقیماً  با خود کامه گی و اقتدارگرانه  برای دستگیری بن الادن رهبر القاعده لشکر کشی کرد که درآنزمان امارات اسلامی طالبا ن  درافغانستان استوار بود ،سرنگون شد  . بعد ازسرنگونی امارات طالبان حکومت موقت نظر به فیصله کنفرانس بن به رهبری حامد کرزی شکل گرفت که بعداز سپری شدن موعد حکومت موقت ، و با براه اندازی انتخابات ریاست جمهوری  به حیث رییس جمهور دولت اسلامی افغانستان درچند دوره انتخاب که  درحدود سیزده سال به حیث رییس جمهور به کار خود ادامه داد. زمانیکه امریکا حکومت طالبی را سرنگون کرد، عده یی آنها به قتل رسیده وعده یی دیگری دستگیر زندانی شده وعده قلیلی ان به قریجات در پاکستان فراری ومخفی  شدند. اما دیری نه گذشت این گروه مکار ساخت انگلیس  و پاکستان دوباره خون خشونت وانتقام جویی شان به جوشش آمده وباپشتبانی کمک های مادی ومعنوی دولت پاکستان قوت نظامی گرفته ، و حمله های دهشت افکنانه انتحاری خود را برای ترس ارعاب  و کشتارهای رنگارنگ مردم آغاز کردند؛ هر روزه کمیت آنها افزایش یافته و از لحاظ تکتیک نظامی نیرومند میشدند ،که تا به حال این روند ادامه دارد .دولت جمهوری اسلامی افغانستان در زمان حامد کرزی و اشرف غنی ، برای بیرون رفت ازاین بحران بوجود آمده مشی مصالحه ملی را با گروه های مخالف  ازجمله با طالبان اعلام نمود. به این اساس طالبان نیز حاضر به مذاکره با شروط مختلفی با دولت افغاسنتان گردیدند که نتایج به ارمغان نه آوردند وخصومت ها و حمله های انتخاری و جنگ های چریکی گروهی  ادامه یافت که هرروز تلفات سنگی به نیروهای نظامی و ملکی زیر تسلط دولت وارد میشود . بالاخره امریکا  دراواخر حکومتداری اشرف غنی رییس جمهور دولت اسلامی افغانستان، برای نجات  این بن بست حاضر شد، تا با تعین نماینده ویژه  خود آقای زلمی خلیل زاد وبا کمک  کشورهای عربی روسیه ، ایران و چین برای حل مناقشه میان دولت اسلامی افغانستان وطالبان داخل مذاکره شود.به این منظور دید وبازدید های را با اشتراک سران گروه های جهادی وسایر احزاب سیاسی و گروهاوشخصیت های مستقل سیاسی و اجتماعی انجام داده تا در این روند او را کمک کنند. ناگفته نباید گذرکرد که هرکدام  ازاین کشورها،گروه ها واحزاب سیاسی خواست ها و اهداف معین را برای تامین منافع خود تعقیب میکند.   نشست های را که خلیل زاد به طور جداگانه تا به حال در دوبی ، قطر ، انجام داده ،فیصله ها ونتیجه آن مبهم و به طوردقیق افشا نه شده است. تمام اقدام وی بدون نماینده دولت افغانستان ومشوره آن  با طالبان صورت گرفته است. همچنان نشست وسیع به خواست طالبان باسران جهادی وشخصیتهای اجتماعی سیاسی و مستقل در  روسیه واسلام اباد صورت گرفت،  نتیجه آن امیدوارکننده  وملموسی نیست. یگانه رویداد مهم که  دراین نشست ها رخ داده عبارت از  پیشنهاد طالبان درزمینه خروج عساکر  امریکا ازافغانستان و عدم به رسمیت شناختن دولت فعلی افغانستان که درموجودیت عساکر امریکایی به قدرت رسیده میباشد. به این دلیل مذاکره مستقیم را با دولت افغانستان  رد میکنند، به گمان اغلب به توافق نزدیک شده باشند!

 این زورآزمایی ها زمانی پدید شد که حامد کرزی در دوران حکومتداری خود بااستفاده از شناخت های   قومی ومنطقه وی پیشنهاد صلح را به آنها ارایه کرده تا  شریک دولت خود بسازد. به این رو  وزیردفاع اسبق امریکا درکتاب خود درمورد افغانستان تحریر نموده است:« حامد کرزی طالبان را یکجابا اعضای القاعده و داعش  که از جنگ درسوریه شکست خورده بود اند ازخاک پاکستان به شمال افغانستان زیر نام مهاجرین وقبایل کوچی  توسط هواپیماهای نظامی امریکا  انتقال میداد».

این عمل باعث افزایش نیرومندی  طالبان والقاعده وداعش درافغانستان شد که زمنیه سقوط و اشغال عده یی از ولایات کشور مساعد گردید؛  این روند هنوزهم ادامه دارد. جای سوال اینجاست که چرا دولت های  قبلی و حال با داشتن نیروهای نظامی ملی وخارجی نه توانستند که تجاوزهای نظامی وخواست های  مشروع وغیرمشروع پاکستان را مهار بسازند؟.

اختلاف های تاریخی اخص سرحدی درتمام دوران حکومت های قبلی بعد از نادرخان به بعد یک نوع سیاست بهانه جویانه برای دریافت مقاصد استراتیژیکی راه اندازی کردیده که همه تعقیب کننده سیاستهای مشابه بوده، به نتایج مثبت نایل نه شدند. برعکس باعث خصومت ها وجنگ های تبلیغاتی و نظامی  کردیده است. کشورهای که خود  درحل قضایای افغانستان مانند امریکا وانگلیس از لحاظ تاریخی  دخیل هستند، به نوع دراین روند نمی خواهند عمیقاً پیش بروند وتصمیم مشخص به نفع یکی ازآنها بگیرند!. با رویکردهای محاقظه گرانه  برای حفظ منافع خویش عمل نموده نه می خواهند برضرر منافع یکی ازآنها موضع گیری نماید.  درحالیکه  می تواند با درنظرداشت  اسناد تاریخی  راهی سومی راکه به ضررهردوکشور نه باشد زیر نظر هیات با صلاخیت با موجودیت نماینده سامان ملل متحد تصمیم اتخاذ نمایند.

« نه باید گره که بادست باز شود ،با دندان بازکردد!»، به این رو  معلوم میشود که این ابرقدرت ها نمی خواهند که این دوکشور وسایر همسایگان خویش درصلح برادری که با عده یی آنها، دارای مناسبات فرهنگی وتاریخی  دارند دوست باشند. بلکه هردو کشور را درسیاست های شان جداگانه درعقب پرده تشویق نموده تا بالای اجرای خواست های خود پافشاری نمایند تا آب را گِل الود نمایند وماهی بگیرند!  به جای صداقت ،همدردی وهمدلی بشری  منافع اقتصادی و نظامی  خود را تحمیل نموده اند، به گفته نیچه: « سیاست حذف تقابل است »  . طوریکه تاریخ معاصر کشور شاهد است ، یگانه چالش که سر راهی این معصله قرارگرفته خودخواهی ،اقتدارگرایی و خصومتهای قومی و زبانی میباشد که جناح های متعصب قومی از این غایله به نفع خود استفاده نموده و وضع را بیشتر پیچیده وبغرنج ساخته اند . هیچگونه رویکرد ابتکارانه در عمل که ناشی از معرفت تاریخی ،علمی   باشد،ازجانب رهبران دولت موجود وگذشته صورت نگرفته است؛برای مردم بنیاد اختلاف ها  که چه میباشد، واز کجا آغاز یافته اگاهی داده نه شده است .درحالیکه بدون اگاهی تاریخی ازادی وصلح واقعی دریک کشور بوجود نمی اید، به گفته کانت:«  بهترین عامل پیشرفت وتکامل انسآنها دریک جامعه تعلیم وآموزش واگاهی دادن به مردم است . درآن جا تنها اگاهی انبار دانش واطلاعات نیست بلکه تفکیک خوب بد شروخیر است». به این رو باید مردم به طور شفاف براصل واقعیت ها  اگاهی حاصل نمایند ؛جایگاهی اصلی این چالش ها ازموضع تاریخی ،علمی مطابق به وضع جهانی و ارزشهای حقوق بین الدول  ومدنی مورد بررسی وتحلیل درحضور نماینده گان مردم قرارگیرد ، وغرض تفاهم ملی نظرجمعی مردم مطالبه شود تا درتصمیم نهایی اراده مردم نیز شامل باشد. شوربختانه دولتمندان  ما مقاصد خود را درلابلای الفاظ متداول سیاسی  که برای اکثریت مردم گنگ وقابل درک نیست تبلیغ مینمایند، به خاطراینکه  اکثریت مردم اگاهی سیاسی ، دانش تاریخی وسواد کافی  بالا ندارند ، تا آنرامانند نخبه گان سیاسی  درک و هضم نمایند. تا مردم درحل قضایا بزرگ جامعه بر شالوده پرسشگری واراده خردمندانه جمعی عمل  نکنند ، تفاهم وهمدلی وصلح پایداردریک کشوربوجود نخواهد امد. باداشتن اگاهی سیاسی است که انسآنها به آزادی رسیده وبه گفته مارکس تاریخ خود را میسازند.

چنانچه  نشست های صلح زیر نام تفاهم «بین الاافغانی » ( طالب و کسانیکه دراین نشست ها اشتراک ورزیدند همه نماینده گی ازمردم افغانستان میکنند!) که با طالبان درکشورهای عربی  تابحال انجام شده هیچگونه اطلاع دقیق مردم از این فیصله ها ندارند که درمورد سرنوشت آینده یی شان چه تصمیم اتخاذ گردید ویا میگردد؟. 

چگونه صلح بوجود خواهد آمد؟ ایا پیش از انتخابات ریاست جمهوری وبعد ازآن ویا راهی سومی درپیش است؟ طوریکه خبرنگار تلویزیون طلوع درشهر دوحه به تاریخ ۷ جولای ۲۰۱۹ با آقای خلیلیزاد مصاحبه داشت، دراین زمینه از آقای خلیل زاد پرسش نمود، اما وی جواب قناعت بخش وشفاف ارایه نکرد که جزییات هنوزدرهاله ابهام قراردارد.

مردم نمی دانند که این دشمنی واختلاف های ما با همسایگان و اخص با پاکستان برای چیست؟

علت پیدایش  طالب و داعش القاعده به خاک افغانستان برای چیست؟

اگر مبارزه علیه امریکاست ، نظر به اسناد تاریخی اینها خود دست پرورنده امریکا ، انگلیس و پاکستان استند، تجهیزسلاح وتربیه نظامی وپناه دادن به ایشان دراین سرزمین با مشوره امریکا وانگلیس صورت گرفته وتمام تجهیزات مادی ومعنوی شان از جانب آنها با کمک عربستان سعودی انجام میشود. حتا عده یی از طالبان نمی داند که چرا امروز ما با جهادیون که علیه آنها قیام کردیم ،آنها را رافضی و زندیق ضد اسلام میگفتیم، وحکومت را ازنزدی شان گرفتیم وسرنگون شان ساختیم چرا بازهم باایشان مذاکره وصلح میکنیم؟ 

اگر آنزمان خطا کار ومقصر بودند، حالاچه باعث شد که مانند موسیچه بی گناه ،مورد ترحم قرار گرفته اند.

مشکل اساسی مردم افغانستان  از این نقطعه شروع میشود که هدف اصلی  نزد همه  گنگ است وشفاف نیست، یکی امارات اسلامی می خواهد ، دیگری حکومت خلافت اسلامی صدراسلام میخواهد،  زمانی علیه  روسیه به نام کقر میجنگیدند،  زمانی دوستی میکنند وبه گفته مردم « آب نمک » میشوند  ازآنجا به سوی قبیله مسلمانان از میان صدها دیوارهای کفرو قبرهای کافران به خداوند ادای احترام میگذارند.

 هرروز درکشوری جدید نشست صورت میکرد بالاخره این غایله  به کجا وچگونه پایان خواهد یافت. از یک سو در دوحه نشست و سخن از صلح زده میشود، ازسوی دیگر انتحاری ها مکرر درکابل غزنی صورت میکرد که به اثران صدها نفر کشته و زخمی میشوند. این روند صلح است، یا روند جنگ و صلح ستیزی.

بنابراین دراین وضع حساس تاریخی وظایف نیروهای مترقی ودموکرات و جوانان روشنگر وبا سواد است ، تا مردم را  برشالوده یی مدارک تاریخی با جراات روشنگرانه ازواقعیت ها اگاه ساخت  ،نه باید بازهم شکست های تاریخی  که پیآمدهای تلخ امروزی را باخود دارد دوباره تکرار شود ،مردم باید خود سرنوشت خود را برای اقدام به آرمان  صلح وامید  دوستی را با کشورها اتخاذ نمایند؛

« صلح هم آرمان است وهم امید». صدا  وخواستهای مردم رابه گوش مسوولین نهادهای مدنی جهان وملی رسانید، مردم را از زیر سلطه گروه هایکه  به نام قوم « بزرگ و کوچک »، زبان ودین مذهب قراردارد، رها بخشید، این سنت گرایی کهنه را اربین برد.چنانچه هگل فیلسوف المان میگوید: « آزادی چیزی نیست که با شعار سیاسی به دست آید، آزادی زمانی به دست میاید که فرد به دنبال مفهوم آن باشد وآنرا پیدا کند.»

کنفرانس که  با نماینده گان گلچین مردم افغانستان وطالبان برای مشوره کردن غرض رسیدن به صلح ملی درافغانستان، به ابتکار کشورالمان در دوحه بتاریخ  ۷ جولای ۲۰۱۹ تدویر یافته بود، بعد از دو روز بتاریخ  ۸ جولای ۲۰۱۹ با قطعه نامه که حاوی کلی گویی وحرف های تکراری وعدم مسوولیت پذیری است به پایان رسید. 

بعدازطالب با داعش چه باید کرد؟

 

 

 بامداد ـ سیاسی ـ ۱/ ۱۹ـ ۲۹۰۷ 

 

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب آبادی افغانستان دراسناد و اعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است.

 

  Copyright © bamdaad 2019