اطلاعیه انجمن حقوقدانان افغان در اروپا در مورد تدویرسالانه  کنفرانس علمی انجمن

 

اعضای محترم ، دوستان و علاقه مندان  گرامی انجمن،

قرار است  انجمن حقوقدانان افغان در اروپا بروز شنبه ۸ دسامبر ۲۰۱۸ پنجنمین   کنفرانس علمی – مسلکی  سالانه خویش را  در شهر انتورپن  کشور شاهی بلژیک  برگزار نماید.

آین کنفرانس در همکاری با انجمن فرهنگی افغانان ( درده لاین)  مقیم شهرک دیورنه شهر انتورپن تنظیم گردیده است.

کنفرانس ما اینبار مقالات پیرامون محتوا و  ارزش های قانون اساسی افغانستان وعوامل بازدارنده تطبیق آنرا ارائه و مورد بحث و تبادل نظر  حقوقی قرار خواهد داد.

ضرورت  تطبیق بلا انحراف مواد قانون اساسی ، راه های مقابله با عوامل بازدارنده تطبیق آنها ، بررسی زمینه های آسیب پذیری قانون اساسی ،  نیاز مبرم بخاطر تحقق میثاق های بین المللی  و الحاق به میثاق ها جدید، موقف حقوقی افغانان مقیم کشور های اروپائی  در پروسه های ملی منجمله انتخابات ، موضوعاتی اند که مورد توجه انجمن در شرایط موجود جامعه ما میباشند که در این کنفرانس تعمق بر آنها صورات خواهد گرفت.

این کنفرانس با در تبادل نظر قرار دادن موضوعات مهم و دلچسپ به تعداد از سوالات دارای اهمیت و بر بنیاد منافع ملی و بین المللی افغانستان پاسخ ارائه خواهد نمود.  کنفرانس بدون شک  دیدگاه های خویش را به جامعه افغانی، حلقات رسمی و غیر رسمی سیاسی و اجتماعی داخل و خارج کشورپیشکش  خواهد نمود ،  تا باشد  که انجمن  دین ملی و وطنی اش را بر مبنای حب وطن و ادای مسوولیت در برابر  ملت بزرگ  ما افغانستان و مردم آن در  داخل و خارج کشور اداٌ نماید .

ما ضمن ارزومندی اشتراک  شما ، به همکاری های تان ، منجمله سهمگیری در بحث ها و تبادل نظر ها  برای چنین یک جمع آمد وزین و با محتوا  چشم به انتظاریم.

اعضای انجمن و علاقه مندان محترم میتوانند از اشتراک شان از طریق مسئولین انجمن در کشور مربوطه و یا از طریق نمرات  تیلفون که در سایت انجمن قابل دسترسی هستند،آآدرس الکترونیکی و صفحه فیس بوک آن شورای رهبری را مطلع سازند  . همچنان  شعبات  کشوری انجمن اسم و مشخصات دوستان و علاقمندان انجمن را که در این کنفرانس علمی اشتراک مینمایند ، به سکرتر مسئول انجمن اطلاع داده تا   ایشان با در نظر داشت امکانات و ظرفیت سالون قبلاٌ دعوتنامه های کنفرانس را بتوانند بدست بیآورند.

پروگرام جلسه ، بروشور و دعوتنامه را  بعداٌ از طریق آدرس های الکترونیکی تان بدست خواهید آورد.

تماس: فیس بوک انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

www.hoqooq.eu    /    This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

بامداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲/ ۱۸ـ ۰۶۱۱

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب ملی ترقی مردم افغانستان در اسناد واعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است .

 استفاده ازمطالب بامداد با ذکر ماخذ آزاد است.

Copyright ©bamdaad 2018

 

« اسیران درسیاهی »


جمیله ناهید


«اسیران در سیاهی»  تازه ترین اثر ارزشمند ازشیرین نظیری نویسنده شناخته شده است که در هفته پسین،در هفت بخش با تیراژ ۱۰۰۰ نسخه درشهرکابل به زیورچاپ آراسته شد.
شیرین نظیری کار فرهنگی خود را ازسال ۱۳۵۹ با مجله زنان افغانستان آغاز کرد و از آنگاه تا حالا شماری از بهترین آثاررا به همکاری انتشارات سعید منتشرو به بازارعرضه داشته است.
کتاب های فوق در نمایشگاه های کشور های همسایه وهمزبان به نمایش گذاشته شده و با استقبال گسترده ای کتاب دوستان همراه بوده است.
یک هفته پیش بود که کتاب« اسیران درسیاهی» تالیف شیرین نظیری به دستم رسید.از دریافت آن بسیارشاد شدم و به وجودش بالیدم.هنگامیکه کتاب « اسیران در سیاهی» را باز کردم چنان شوروشوق برای خواندنش بدلم افتاد که بی درنگ به خواندن آن آغاز کردم وتا ناوقت های شب خواندم. پس از خواندن این اثرکم نظیر تصمیم گرفتم که با دست دردمندم سطور چند بنویسم و این کتاب را به خواننده های آن به ویژه بانوان عزیز اندک به معرفی بگیرم.

خواننده پس ازآنکه پیش سخن مفصل (تحلیلی،تاریخی،فلسفی) نویسنده را درمورد این اثر می خواند متوجه می شود که زنان دردرازای تاريخِ جوامع بشری به ویژه بعد از نمایان شدن طبقه های حاکم با طرز تفکر مردسالاری ونگرش درجه دوم نسبت به جنس زن،هميشه پرسش ها و دشواری های معين خود را داشته اند و اين روال و روش بحيث يک مشکل بزرگ اجتماعی تا حالا با ابعاد گسترده ی آن ادامه دارد.
دربخش های بعدی کتاب نادیده گرفتن حقوق زنان در فرامین و قوانین افغانستان ، جامعه مردسالاری، حجاب اجباری وانسداد دروازه های مکاتب در دوره های محمد نادر وحبیب الله کلکانی، شکل گیری نهضت زنان در دوره امان الله خان،وضعیت زنان در دوران حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان،انجمن های زنان، حجاب اجباری و منع حضور زنان در رسانه ها دردوره طالبان، بربادی‌ دختران و زنان‌ شمالی توسط طالبان ، فاجعه دردناک بالای دختران و زنان درکهن دژ، مخالفت در برابرتصویب قانون منع خشونت، حقوق زنان درشعارهای فریبنده کشورهای غربی ، حقوق گمشده زنان درحاکمیت اشرف غنی ،حمایت از حقوق زنان درحدِ شعار ، رویداد های هولناکِ که جهان را تکان داد ، افزایش خودکشی درمیان زنان ،کارکرد های سازمان دموکراتیک زنان افغانستان پیش وپس از رویداد هفت ثور، تقویم رویداد های مهم برای زنان، جملات کوتاه نویسنده راجع به زنان و ده ها عناوین برجسته و مهم و پرارزش دیگر....

در بخشی این کتاب چنین آمده است: بامطالعه‌  تاریخ افغانستان ازدوره احمد شاه تا امروزکه نظام وحدت ملی راتجربه می کنیم ؛ زنان افغانستان بیشتر به صورت سمبولیک ومنفعلانه درساختار قدرت و دیگربخش ها حضور داشته ‌اند وهر زمانِیکه تحولی درزمینه نهضت زنان به میان آمده جامعه مرد سالارکشور،با حرکت های محافظه کارانه جلو آن را گرفته اند وآن را منحیث یک حربه مدهش علیه رژیم بکار بسته و با حدیث و تفسیر های دینی ومذهبی ذهنیت مردم را تحریک نموده اند.
با تاسف که هجوم و حملات پی درپی روحانیون و قشر مذهبی نا آگاه و سنتی بودن جامعه که ارتباط تنگاتنگی با دخالت وتحریک بیگانه گان داشته و دارد. باعث شکست نهضت زن در دوره های مختلف شده است.
در این اثرکلیه جوانب نارسایی ها وکم کاری های دولتمندان دربخش های آموزش وپرورش وپایین بودن سطح تحصیلات عالی زنان، کمرنگ ساختن نقش زنان درتمام لایه های اجتماعی ، بلند بودن میزان بی سوادی در بین زنان ،محکمه های صحرایی، محرومیت زنان در روستا ها از حق قانونی نفقه، مهریه  و ارث و ده های دیگر مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته است.
در بخش دیگر« اسیران در سیاهی» چنین آمده است:
« با تاسف که تاریخ غم انگیز زنان افغانستان در ۲۷۰ سال پسین نشان می دهد که از زمان تاسیس کشوری به نام افغانستان محرومیت و محکومیت زنان ازسویی زمامداران خشن ،مستبد و زن ستیز قبیله رقم خورده است.از همان اوان تا هنوز که بیشتر ازدو سده ازآن می گذرد.بی عدالتی های در برابر زنان فریاد می کند و آواز ها تا به آسمان ها بلند و زنجیروار بردست و پای زنان پیچیده است. سراسرارمغان تاریخ برای زنانِ سرزمین ما سیاهی،تیره گی وخونین بوده است. هرکی بر مسند قدرت تکیه زد. به جای اینکه به صلح و آرامش،ترقی و پیشرفت کشوربکوشد، یکجا با بنیادگرایان به حجاب زنان پیچیدند و مالک و صاحب زنان افغانستان گردیدند. برخی از این مقام ها صدها زن جوان و زیبا را درحرمسرا ها جهت فرونشاندن شهوت خود زندانی کردند، و برخی دیگرکه به زنان علاقه نداشتند، آنها را به برده گی و کنیزی سوق دادند. وقتی نصف جمعیت یک کشور از امتیاز و سهولت های لازم زنده گی محروم باشند ،نمی توان آینده خوبی از وضعیت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی یک کشور متصور بود.»
چنانچه سیمون دوبوار، نویسنده و فیلسوف فمینیست فرانسه یی گفته:« خاينانه ترين راه براى تسلط بريك جامعه، تحقير و محدود كردن ساحه زنده گى براى زنان آن کشور است. زيرا زنان اسير، هرگز قادر نيستند انسان هاى آگاه و آزادى خواه پرورش دهند.»
من در حالیکه تالیف این اثر ارزشمند را از ژرفای دلم به شیرین عزیزم تبریک و تهنیت می گویم ،قلم و قدمش را برای همیشه سبز آرزو می کنم ، و خواندن این اثر زیبا و پرمحتوا را به هرزن افغان، بخصوص فعالان حقوق زن،حقوق مدنی و آنهایی که به کتاب خوانی علاقه دارند مشوره می دهم.

دهم اکتوبر۲۰۱۸

بامداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲/ ۱۸ـ ۳۰۱۰

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب ملی ترقی مردم افغانستان در اسناد واعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است .

 استفاده ازمطالب بامداد با ذکر ماخذ آزاد است.

Copyright ©bamdaad 2018

 

 

 

 

حلیم یارقین

نرسه لرنینگ اۉلچاو بیرلیگی
سیزلرده قنده ی بیرلیکلر بار؟

تیلیمیزده نرسه لرنی اۉلچش، سَنش یا مقدارینی بېلگیلشده رسمی متریک (گرام، کیلوگرام، متر، مترمربع، لیتر، متر مکعب، کیلومتر، هکتار، سانتیگراد، ساعت، ییل،...) اۉلچاو بیرلیکلردن تشقری، تورلی عنعنوی بیرلیک(واحد)لر هم ایشله تیله دی. بیرلیکلر هم هر بیر تیل، قاله بېرسه لهجه لری نینگ سۉز بایلیگی سنه له دی. بو نرسه لهجه لر و منطقه لرده فرق قیلیب، قیزیقرلی تورلری قۉللنه دی؛ اۉرنک اوچون:
- اوزوم گه "شینگیل/ شینگیله": اوچ شینگیل/شینگیله اوزوم؛
- سۉزگه "آغیز": سیزگه ایکی آغیز گپیم بار!
- برماقلر اوچی بیلن چیمدیلب آلینه دیگن نرسه لردن آلینه دیگن مقداریگه "چیمدیم": (بیر چیمدیم خمیرتُرش).
بیرلیکلرنینگ بیر قسمی ادبی تیلده برچه لهجه لر اوچون مشترک بۉلسه-ده، ینه بیر قسمی معلوم لهجه یا منطقه ده ایشله تیلیب، عمومی اېمس.
أیریم بیرلیکلر(چیمدیم، شینگیل، آغیز، باش،...) کبیلر اوزاق عمرلی و دایمی بۉلسه-ده، بعضی بیرلری(قری، موچل، چقریم، یغاچ، غله/تخم، ...) یوقالیب کېتماقده.
اوندن تشقری، أیریم بیرلیکلر بیر منطقه ده خاص دیر؛ اۉرنک اوچون: آقیب تورگن سوو اۉلچاوی بۉلگن "تېگیرمان" بیرلیگی، (سوو تېگیرمان) بۉلگن منطقه لرده گینه ایشله تیلیب، آقر سوو(اریق و نهر) و سوو تېگیرمان بۉلمه گن منطقه لرده قۉللنمه یدی.
بو اۉرنکلر، لهجه لرده گی اۉلچاو بیرلیکلرنینگ کېلیب چیقیشی اساساً اولوس نینگ اجتماعی-اقتصادی تورموشی و مدنی احوالی بیلن باغلیق اېکنلیگینی کۉرسه ته دی. چیندن هم، خلق تورموش احتیاجلریگه کۉره اختیاریده بولگن معلوم نرسه لردن، اۉلچاو بیرلیک اۉیلب تاپه دی. اختراع یا قبول قیلینگن بیرلیک، معلوم یېرده خلق تماندن قۉللـه نیلیب، استه-سېکین عمومله شیب، باشقه منطقه لرگه یېتیب باره دی.
حرمتلی تیلداشلر، قوییده سرپل اۉزبېکلری تیلیده گی بیرلیکلردن اۉرنک صفتیده بیر نېچیته نی یازه میز. بو اۉرنکلرنینگ أیریملری سرپل اۉزبېکلری تیلیده خاص بۉلسه-ده، بعضیلری باشقه منطقه اۉزبېکلری تیلی یا ادبی تیلده هم بۉلیشی ممکن.
اۉرنکلرنی یازه میز(لاتین یازویده آ/۰، خ/x):
۱- قتیم (qatim): اېگینه گه اۉتکه زیلیب، بیر یۉله تیکیله دیگن ایپ اۉلچاوی(۲ تقیم ایپ).
۲- پیشیریم(pishirim): بیر قتله دملنه دیگن قوروق چای مقداری. (۳ پیشیریم چای).
۳- چکیم(chakim): بیر قتله چېکیله دیگن ناس(یا چیلیم تنباکوسی) مقداری(بیر چکیم ناس).
اۉزبېک ادبی تیل و اۉزبېکستانلیکلرده "آتیم" ایشله تیله دی: بیر آتیم ناس.
۴- تېگیرمان(tegirmon): بیر تېگیرماننی یوریته آله دیگن آقر سوو مقداری(۳ تېگیرمان سوو).
۵- اېشک(eshak): بوته، اۉتین کبی نرسه بیرلیگی: (۲ اېشک بوته).
۶- تندیر(tandir): بیر یۉله تندیر تۉلدیریلیب پیشیریلگن نان مقداری(۵ تندیر نان).
۷- باش(bosh): ۱. قۉی، اېچکی، قاره مال کبی حیوانلر سانی بیرلیگی (۱۰ باش قۉی) ۲. اوزوم مقداری بیرلیگی (بیر باش اوزوم).
۹- اۉروم/اۉریم(o`rum/o`rim): اۉریلگن اوزون ساچ سانی.
۱۰- باغ(bog`): اۉت، بېده و کۉکتلرنینگ معلوم مقداری نینگ باغلنگنی(۲ باغ بېده).
۱۱- توتم(tutam): ساچ یا سقال نینگ بیر قۉلده سیقیب اوشلنگن تۉرت برماق نینگ یانمه-یان تورگن اوزونلیگی(طالبلر زمانیده کیشیلرنینگ سقالی اېنگ آزی بیر توتم بۉلیشی کېره ک اېدی!).
۱۲- غله/تخم، یومورتقه(g`lla): پیلّه غۉزه اۉلچاو بیرلیگی(۴ غله پیله غۉزه).
۱۳- نیزه(nayza): افقده قویاش یوکسکلیگی اۉلچاو بیرلیگی (قویاش ایکی نیزه کۉته ریلگن).
۱۴- نانخور(nonxo`r): عایله اعضاسی سانی (بیز اویده ۷ نانخورمیز!).
۱۵- سیدیره مه(sidirama): کییملر بیرلیگی، اینیقسه کویلک و ایشتان و باشقه نرسه لری. (ایکی سیدیره مه کویلک ایشتان). بو بیرلیک فارسچه "دست"گه معادل دیر(شو موردده "سروپا" بیرلیگی هم بار).
۱۶- قار(qor): ایت/کوچیک یاشی نینگ اۉلچاو بیرلیگی (ایکی قار باسگن= ایکی یاشر).
* خۉش حرمتلی اۉقووچیلر! سیزلرده هم قیزیقرلی بیرلیکلر بۉلسه کېره ک؟ لطف اېتیب، تکراری بۉلمه گنلرینی شریک قیلینگیز!

 

 بامداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲/ ۱۸ـ ۲۶۱۰

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب ملی ترقی مردم افغانستان در اسناد واعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است .

 استفاده ازمطالب بامداد با ذکر ماخذ آزاد است.

Copyright ©bamdaad 2018

پیام تبریکی شورای رهبری انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

بمناسبت نود و پنجمین سالروز تولد پوهاند دوکتور غلام سخی مصئون ، موسس و رئیس افتخاری انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

 

زادروز استاد بزرگوار ما مبارك و پرمیمنت باد !

امروز بیست و پنجم اكتوبر مصادف به زاد روز یكی از بهترین فرزانه گان روزگار ما میباشد و ما از نود و پنجمین سالروز تولد  استاد بزرگوار ما جناب پوهاند داكتر غلام سخی مصوون و از یک شخصیت ورجاوند علمی و ملی افغانستان تبجیل میداریم .

دلایل فروان برای گرامیداشت از شخصیت بی بدیل استاد وجود دارد و در روزگاریكه مبارزه تاریخی علم و جهل مقدرات ما را رقم میزند ، باید پاسداران علم و معرفت ، دانش و خرد و ترقی و تمدن را گرامی بداریم و به علم برداران نور و روشنایی سلام بگوییم و درین راستا و از جمله به " پیر خرد " و معرفت و یكی از معماران معارف و تحصیلات  عالی و استاد سابقه دار و اسبق پوهنتون كابل ،استاد مصوون گران ارج  ادای احترام نماییم كه در بیشتر از نیم قرن چند نسل از شاگردان و محصلان را آموزش داده و شاگردان شان در ارگانهای حراست حقوق ، قوه قضا ، لوی سارنوالی ، وزارت عدلیه ، وزارت امور خارجه و سایر اورگانها مصدر خدمات شایسته بوطن گردیده و تا سطح قاضی القضات ، لوی څارنوال و ریاست دولت مسئولیت داشته اند .

استاد مصوون بزرگوار از مفاخر علمی افغانستان و شخصیت أكادیمیك با وجاهت میباشد كه در مجامع علمی اروپا نیز مورد حرمت قرار دارد و شش دهه قبل از یونورستی هامبورگ دوكتورای خود را در رشته حقوق بین الدول اخذ و دوره های كسب تخصص را در كشور های امریكا و جرمنی سپری و در دها كنفرانس علمی در سطح ملی و بین المللی اشتراك داشته اند .

در صد سال اخیر و با انفاذ نخستین قانون اساسی افغانستان ( ۱۹۲۴ م ) كه ساختن دولت ملی و قانون سالار مطرح است و جدل تاریخی سنت و تجدد بعد از شمس النهار بر مبنای اهداف مشروطه خواهان در وجود قانونگرایان و حاكمیت قانون و دشمنان ان تداوم میابد و از زنده یاد عبد الواسع قندهاری مؤلف " تمسك القضات الامانیه " بحیث پدر قانون و تقنین یاد مینماییم ، در بعد از جنگ دوم جهانی و انفاذ منشور ملل متحد و میثاق های بین المللی كه حقوق بین المللی مدرن در افغانستان مطرح میگردد ، در جمع سایربزرگان ، جا دارد از پوهاند داكتر مصوون بمثابه یكی از پدران حقوق معاصر در افغانستان ارجگذاری كرد كه در نضج گیری مفهوم قانون و تسجیل ارزشهای قبول شده حقوق بین المللی در حقوق ملی و قوام یافتن حاكمیت قانون سهم ارزنده ایفا نموده اند.

استاد بزرگوار در تدوین لوایح ، مقررات و قوانین زیاد سهیم و در جمع أهل خبره عضویت كمیته تسوید پنجمین قانون اساسی را در دومین جمهوریت افغانستان داشته اند و در مطابقت متن قانون اساسی با معیار های حقوق بین المللی و انعكاس میثاقهای جهانی در مواد ان نقش ارزنده را ایفا نموده است .

پوهاند داكتر مصوون شخصیت بزرگ ملی ، مستقل و غیر وابسته به احزاب سیاسی و از خادمان صادق وطن میباشد كه حتی در دوران تقاعد نیز از خدمت بمردم و مسلك و انتقال تجارب به جوانان دورنبوده و در سال ( ۱۹۸۵ م ) با اشتراك مساعی شاگردان و أهل حقوق انجمن حقوقدانان افغانستان را تأسیس و در اولین كنگره آن بحیث رئیس آن انتخاب گردید و در جلای وطن و غربت نیز ارام نبود و در دفاع از حق و حقوق افغان و بلند نگهداشتن صدای دفاع از داعیه افغانستان یكدهه قبل با تشویق شاگردان و همسلكان انجمن حقوقدانان افغان در اروپا را در شهر هامبورگ ایجاد و در سمت اولین رئیس ان انتخاب گردید و تا كنون نیز بمثابه رئیس افتخاری بركت شاگردان بوده و همت عالی این " پیر خرد " جوانان را در رسیدن به منزل مقصود الهام بخش میباشد .

استاد بزرگوار ما شخصیت عالی و محبوب القلوب شاگردان و دوستان است و با صفات عالی انسانی ، مهربانی و مروت حیثیت پدر معنوی را دارد كه سراسر زندگی خویش ، كار ، صداقت و خرد او نمونه ذیقیمت است كه همچون برلیان ناب سزاوار حرمت قدرشناسان میباشد .

انجمن حقوقدانان افغان در اروپا در گرامیداشت ازین روز خجسته ، به همت یكی از ارادتمندان شان و از مسولان انجمن جناب  قاسن اسمایی حقوقدان سابقه دار و فرهنگی نستوه دو كتاب استاد را دیجیتال و در سایت حقوق در معرض استفاده همسلكان عزیز و علاقمندان قرارداده است .

با بهترین ارزو ها به استاد بزرگوار ما و فامیل ارجمند شان

 

با احترام

شورای رهبری انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

 

۲۵ اکتوبر ۲۰۱۸

 

بامداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۱۸ـ ۲۸۱۰

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب ملی ترقی مردم افغانستان در اسناد واعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است .

 استفاده ازمطالب بامداد با ذکر ماخذ آزاد است.

 

Copyright ©bamdaad 2018

 

یادواره یی از روز تاریخی سوم عقرب ۱۳۴۴

 

احسان واصل

سوم عقرب ېود، معمولاً باید ساعت هشت صبح درمکتب حاضر می بودم واز آنجا با دوستان قرارگذاشته بودیم که به شورا برویم، ولی پولیس سرک دارالمان را از قسمت سرک سرای غزنی مسدودکرده بود.
متعلمین لیسه حبیبیه و یکی دو معلم را دیدم که اجازه نمی دادند تا به مکتب داخل شوند، دروازه لیسه حبیبیه را پولیس مسدود نموده بود نه داخل ونه خارج شدن اجازه می دادند این موضوع رابعداً همصنفی ها  ومعلمین گفتند، بهمین منظورهم بود که تمام حرکات عساکر و فیربطرف مکتب ولت وکوب معلمین ومتعلمین را به چشم سر دیده بودند. یک تعدادی که اشتراک نمودند  دراثربرخوردهای شاگردان وآمدن یک تعداد از شورا طوری که محترم وطندوست نوشته اند از بالای دیوار ها وجنگ وگریزدر مظاهره بعداً اشتراک نمودند.همچنان پولیس موترهای وکلا را که به شورا می رفتند تلاشی می نمودند. نمی دانم وکلا کارت داشتند ، و یا کدام سند دیگر که پولیس تنها آنها را اجازه می داد ونفرهمراه  را پایین میکرد . این عمل پولیس درآن وقت خود انگیزه شده بود به جاروجنجال .

حالا از مکتب صرف نظرکرده بودم زیرا درس شروع شده بود.درضمن گفت وگو وجاروجنجال با پولیس وصاحب منصبان آن ها بودیم که موترجیپ روسی که مرحوم میرعلی گوهروکیل غوربند وپدرکلان سید شریف همصنف ما که با اوشناخت داشتم  رسید، دروازه موتر را باز کردیم برایش گفتیم که دیروز فیصله شده بود که میکروفون را بیرون میکشند وما را اجازه میدهند وحالا پولیس ممانعت دارد، گفت که حالا من رفتم به شورا موضوع را اطلاع میدهم. چند لحظه بعد از جانب سرک سرای غزنی موتر سیاه حامل مرحوم دکتور یوسف صدراعظم رسید، درست درهمین سه راهی که باید داخل سرک دارالامان شود ، توقف کردمتعلمین ومحصلین که من فکرمیکنم تعداد ما از ۳۰تا ۴۰ نفر تجاوزنمی کرد دور موتر راگرفتند مرحوم دکتور یوسف شیشه موتررا پایین کرد یکی از محصلین موضوع را مختصر برایش گفت من که درطرف دیگر موتر بودم درست نشنیدم  ولی از دیگران شنیدم که موصوف هم گفت که میروم ببینم چه گپ است . اجتماع پولیس ، توقف موترها یکتعداد نظاره گر ها دراطراف سرک واکنون تعداد۴۰-۵۰ نفربا سروصدا و موجودیت موتر صدراعظم درآن وقت وضعیت را فوق العاده ساخته بود. هنوز حرف مرحوم دکتور یوسف تمام نشده بود که پولیس با یک حالت غیرعادی که یقینناً همان وقت وعاجل تصمیم گرفته بودند ، هجوم آورده دور و پیش موتر را خالی وموتر به سرعت از محل دور شد . همین حالت خشم تجمع کننده گان را ببار آورد ودر دو نقطه سرک برخورد با پولیس صورت گرفت یکی از آن چهره ها مرحوم محمد شاه بوکسر(بعدها دریک مسابقه دردانشگاه کابل براثرضربه طرف مقابل وفات کرد) بیادم است که با پولیس درگیر بود. دراثرهمین برخورد ها سروصدا را شنیدم که پولیس ها می گفتند تنفگچه را زدند! وما را از سرک به پیاده رو مقابل حجاری ونجار راندند و به اصطلاح پیش کردند. سروصدا زیاد شدکه باید به طرف پوهنتون برویم دراین هنگام تعدادی هم ازطرف شورا رانده شده بودند به ما پیوسته بودند ،بطرف پوهنتون نه ازسرک دارالامان بلکه ازسرک نهردرسن (عقب سرک دارالامان) به شکل دوش راه افتادیم در بین راه شعار های مرگ بر پولیس هم داده شد. قبل از رسیدن به پوهنتون همه  داخل لیسه غازی شدیم ، زنگ مکتب که درداخل دهلیز بود توسط  تظاهر کننده گان به صدا درآامد تعداد زیاد شاگردان لیسه غازی با ما یکجا شدند وجانب پوهنتون روان شدیم .

وقتی ازسرک اساسی مقابل دارالمعلمین داخل سرک فرعی به سمت پوهنتون شدیم تعداد زیاد محصلان در پیشروی دانشکده  های ساینس و طب جمع شده بودند که فکرمیکنم جوانی که عضوجمعیت خلق بودند ویا اینکه از روی احساسات بدون توقف درلیسه غازی به پوهنتون رسیده  وخبرداده بودند زیرا حینی که ما رسیدیم  ، تعداد بیشترشد و اولین کسی که بالای یک موتر بالا شد وصحبت کردشاهپور بود که بعدها رهبری گروپ ساما را داشت ( من او را می شناختم زیرا درصنف هشتم با ما همصنف بود وبعداً شنیدم به یکی ازولایات رفته بود ) .محصلین با جمعی که آمده بودند به سمت شورا حرکت کردند، چون هنوز گروپ های سیاسی دیگرتشکل پیدا نکرده بودند جمعیت خلق هم انشعاب نکرده بود همه متحدانه به حرکت افتاده بودند ولی واقعیت اینست که هنوزتعداد زیاد اشتراک کننده گان نمی فهمیدند که چه میگذرد ، کجا میرویم وچرا میرویم . ( مقصد من توده که روان بود ، است ) ولی بعد ها فهمیده شد که دولت سخت ترسیده بود. زمانی که ازدهمزنگ داخل سرک دارالامان شدیم انسان می فهمید که چه تعداد بزرگی دراین مظاهره اشتراک دارد و به سمت شورا درحرکت است که یقیناً سردارولی را ناآرام ساخته بود.

خارجی های که درآی سی ای درجوار لیسه حبیبیه  کار میکردند توسط موترهای خود به قصد منازل شان برآامدند و دست های خود را از کلکین موتر بالا گرفته وموتر را آهسته حرکت می دادند . قسمت پیشروی مظاهره تقریباً پیشروی لیسه حبیبیه  بودکه هنوز با پولیس مسدود بود وقسمت اخیرتا سرک نهردرسن وپستر از آن در مجموع عرض سرک . من در قسمت سه راهی سرک دارالامان و سرای غزنی بودم که آواز بلند یک عراده موترسایکل کجاوه دار را شنیدیم که یک صاحب منصب پولیس سواربود میخواست به شدت وسروصدا صف مظاهر کننده گان را شق کند وبگذرد اما کجاوه موترسایکل به چند بایسکل محصلین که باخود حمل میکردند، گیرکرد و در همین قسمت سه سرکه جابجا ایستاد، اینجا بود که خشم جوانان اوج گرفت زیرا چند بایسکل از بین رفته بود و دست وپای یکی دونفرزخمی شد و از همه بدتر دربین افغان های خشمگین، واین سرزوری بی جا آنهم در مظاهره ایکه بعد از سالهای طولانی دارد آغاز می شود . به این ترتیب هنوز صاحب منصب پولیس وقت نیافته بود که پا را بگرداند وپیاده شود که سنگی به پیشانی اشن طوری خورد که عکس العمل اش برآامده گی پیشانی با فوران خون بود ،هنوز نفرپرتاب کننده اول راندید که سنگ های پیهم سروپیشانی اش را غرق خون کرد .دوسه نفرکه یکی شان همین محترم اسد رهیاب است بیاد دارم که با سروصدای ( نزنید،نزنید) توام باگریه سردادند.هنگامیکه صاحب منصب را کمک کردند و دردرخت پیاده روی تکیه دادند ونکتایی اش را شُل کردند، ازسرآن بیچاره دست کشیدند و توجه ما رابه صحبت محترم سلطان علی کشتمند، مرحوم طاهر بدخشی که بربالای چارتراش های فابریکه حجاری وبتون برآمده بودندجلب کردند . من از صحبت شان چیزی بیاد ندارم زیر میکرفونی وجود نداشت وسروصدا هم فراوان . بعدازآن رهبری مظاهره سمت یافت  محترم سلطان علی کشتمند، مرحوم طاهر بدخشی ، محترم داکتر عثمان و یک تعداد دیگر ازمحصلین دانشگاه کابل که بعدها از کادرهای حزب د خ ا وحزب وطن و دموکراتیک نوین( شعله جاوید) بودند در پیشاپیش مظاهره قرارگرفتند.

مطالب دیگر که به شهراز راه گردنه سخی رفتیم ودر بازگشن با پرتاب بم های گازی اشک آور روبرو شدیم درنوشته های مختلف آمده است ولی مطلب راکه من میخواهم بگویم اینست که چند روز بعد که به مکتب رفتم ( چندر وز رخصت بودیم ) تمام شیشه های مکتب از فیرمرمی ریخته  بود وکسانیکه درصنف ها مانده بودند گفتند که افراد اردو به امر و قومانده سردارولی که  قوماندان قوای مرکز بود بالای مکتب فیر میکردند. دیوار هاهمه داغ داغ شده بود ، معلمین را  لت وکوب نموده بودند درساعت فزیک محترم عبادی مدیر لیسه که معلم فزیک ماهم بود در درس به زور آورده شده بود ولی به مشکل حرکت میکرد وبه مشکل حرف می زد.
این بود چشم دید من از آغاز مظاهره سوم عقرب۱۳۴۴خورشیدی که از همان آغاز آن از ساعت هشت صبح الی اخیر مظاهره در سرک های کارته چار وماموریت سمت ، پوهنتون، راهپیمایی از گردنه سخی ، دوباره آمدن از راه پل آرتل ، و فردا ی آن چارم عقرب اشتراک در جنازه حسن خیاط  در عقب مسجد اخیر جاده و مداخله باز هم پولیس که برای شما تقدیم گردید.

 

بامداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۱۸ـ ۲۶۱۰

 یادداشت : دیدگاه های ارایه شده اندیشه و نظر نویسنده را بازتاب می دهـد. دیدگاه های حزب ملی ترقی مردم افغانستان در اسناد واعلامیه های رسمی آن انعکاس یافته است .

 استفاده ازمطالب بامداد با ذکر ماخذ آزاد است.

Copyright ©bamdaad 2018