روز جهانی پناهندگان گرامی باد !

نوشته :صفت الله عملیار

بیستم جون، روز جهانی پناهندگان، فرصتی است برای تأمل در یکی از دردناک‌ترین واقعیت‌های جهان معاصر؛ واقعیتی که میلیون‌ها انسان را از خانه، سرزمین، خانواده و زندگی عادی محروم ساخته است. در این روز، نه تنها از رنج و دشواری‌های پناهندگان یاد می‌کنیم، بلکه مسئولیت مشترک جامعه بشری را در قبال آنان مورد توجه قرار می‌دهیم.

پناهندگی پدیده‌ای تصادفی و جدا از تحولات سیاسی و اقتصادی جهان نیست. در پشت هر موج پناهندگی، جنگ، اشغال، مداخلات خارجی، استبداد، نقض حقوق بشر، فقر گسترده، نابرابری‌های اجتماعی و بحران‌های اقتصادی قرار دارد. میلیون‌ها انسان مجبور می‌شوند خانه و سرزمین خود را ترک کنند، زیرا شرایط زندگی در وطن‌شان دیگر امنیت، آزادی و حداقل امکانات لازم برای ادامه حیات را فراهم نمی‌سازد.

امروز جهان شاهد بزرگ‌ترین بحران جابه‌جایی انسان‌ها در دهه‌های اخیر است. از خاورمیانه تا آفریقا، از آسیا تا آمریکای لاتین، میلیون‌ها انسان در اردوگاه‌ها، مراکز پذیرش یا کشورهای مختلف در انتظار آینده‌ای نامعلوم به سر می‌برند. در میان آنان کودکان، زنان و سالمندانی حضور دارند که قربانی تصمیم‌ها و سیاست‌هایی شده‌اند که هیچ نقشی در شکل‌گیری آن نداشته‌اند.

نیروهای مترقی و دموکراتیک همواره بر این باور بوده‌اند که پناهندگان نباید به عنوان یک «مشکل» بلکه به عنوان انسان‌هایی دارای حقوق و کرامت انسانی دیده شوند. برخورد انسانی با پناهندگان نه یک لطف، بلکه یک مسئولیت اخلاقی، حقوقی و انسانی است. حق پناهندگی از جمله دستاوردهای مهم تمدن بشری و مبارزات طولانی برای دفاع از حقوق انسان‌ها به شمار می‌رود.

در سال‌های اخیر، متأسفانه در بسیاری از کشورها شاهد رشد گرایش‌های افراطی، ملی‌گرایی تنگ‌نظرانه، بیگانه‌هراسی و تبلیغات ضد مهاجران بوده‌ایم. برخی جریان‌های سیاسی تلاش می‌کنند مشکلات اقتصادی و اجتماعی را به حضور مهاجران و پناهندگان نسبت دهند، در حالی که ریشه واقعی این مشکلات در سیاست‌های ناعادلانه اقتصادی، گسترش شکاف‌های طبقاتی و ضعف نظام‌های حمایتی نهفته است. دامن زدن به نفرت و تبعیض نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه همبستگی اجتماعی را نیز تضعیف می‌سازد.

روز جهانی پناهندگان همچنین یادآور این واقعیت است که مبارزه برای حقوق پناهندگان از مبارزه برای صلح، عدالت اجتماعی و توسعه پایدار جدا نیست. تا زمانی که جنگ، اشغالگری، فقر و استثمار در بخش‌های مختلف جهان ادامه داشته باشد، موج‌های مهاجرت و پناهندگی نیز ادامه خواهند یافت. از این‌رو، دفاع از حقوق پناهندگان باید همزمان با تلاش برای رفع عوامل و ریشه‌های اصلی آوارگی همراه باشد.

در این روز، همبستگی نیرو های مترقی با پاهندگان و آوارگان جهان از اهمیت بالایی برخوردار است و بر حق آنان برای زندگی امن، برخورداری از حقوق انسانی، دسترسی به آموزش، کار، خدمات اجتماعی و مشارکت در زندگی اجتماعی تأکید می‌ورزیم. جامعه‌ای انسانی‌تر زمانی شکل می‌گیرد که کرامت انسان، صرف‌نظر از ملیت، قومیت، زبان، مذهب یا موقعیت اجتماعی او، مورد احترام قرار گیرد.

روز جهانی پناهندگان تنها روز یادآوری دردها نیست؛ روز تجدید تعهد به ارزش‌های انسانی، همبستگی بین‌المللی و مبارزه برای جهانی عاری از جنگ، تبعیض و بی‌عدالتی نیز هست. جهانی که در آن هیچ انسانی مجبور نباشد برای نجات جان خود، خانه و وطنش را ترک کند و در جستجوی امنیت، راهی نامعلوم را در پیش گیرد.

بزرگداشت این روز، بزرگداشت امید، مقاومت و اراده انسان‌هایی است که با وجود دشواری‌های فراوان، همچنان برای ساختن آینده‌ای بهتر برای خود و فرزندانشان تلاش می‌کنند.

بامـداد ـ دیدگاه ـ ۱/ ۲۶ـ ۲۰۰۶