توسعه طلبی اسراییل در لبنان با راهبرد «خط زرد»
محمدعلی حسن نیا
ارتش اسراییل در اقدامی مشابه با الگوی «الحاق تدریجی زمین به بهانه های امنیتی»، که در نوار غزه به کار گرفته شد، از ایجاد یک «خط زرد» جداکننده در جنوب لبنان خبر داد.
این رویکرد بازتاب دهنده نگرش امنیتی گسترده تر بر اساس اظهارات نتانیاهو درباره ایجاد یک منطقه امنیتی است که از جنوب لبنان تا حوضه رود یرموک در سوریه امتداد می یابد. هدف او پیوند زدن مناطق مرزی در قالب یک نوار حایل متصل است.
مفهوم «خط زرد » و دلیل این نام گذاری
اسراییل این اصطلاح را برای واقعیت جمعیتی نوپدیدی به کار می برد که در داخل اراضی نوار غزه و لبنان ایجاد کرده است. دولت اسراییل از این طریق سعی دارد با ایجاد منطقه ای تحت کنترول نظامی یا آتش واقعیت میدانی دایمی را تثبیت کند.
در مورد دلیل انتخاب این رنگ هیچ اظهارنظر رسمی برای روشن کردن مفهوم نمادین آن منتشر نشده است. با این حال، بارزترین نشانه های میدانی موانع کانگریتی بزرگ زردرنگیاند که ارتش اسراییل برای ترسیم حدود استقرارش در نوار غزه قرار داده است.
این «خط زرد» به مجموعه دیگر خطوط رنگی در تاریخ اراضی اشغالی می پیوندد که برجسته ترین آنها عبارتاند از:
خط سبز: خط آتش بسی که در سال ۱۹۴۹ ترسایی تعیین شد.
خط بنفش: خط آتش بسی که پس از جنگ ۱۹۶۷ با سوریه در جبهه گولان ترسیم شد.
خط آبی: خط عقب نشینی اسراییل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ ترسایی که سازمان ملل متحد تایید کرده است.
فلسفه خط زرد در دکترین اسراییلی
خط زرد در دکترین اسراییلی نه تنها اقدامی تاکتیکی، بلکه ابزاری برای بازتعریف موقت مرزها و پیوند آن با شرایط سیاسی و نظامی درک می شود، همان طور که در غزه رخ داد، جایی که تداوم این خط به شرط خلع سلاح جنبش حماس گره خورده بود.
مرزهای خط زرد در غزه و لبنان
شواهد نشان می دهد که این پروژه در لبنان حدود ۵۵ شهر و روستا را هدف قرار داده است که به معنای زیر سلطه نظامی اسراییل قرار گرفتن آنها در نواری به عمق بین ۴ تا ۱۰ کیلومتر در طول مرز است. این رویکرد در داخل اسراییل به « خط موشک های ضد زره» معروف است، محدودهای امنیتی که اسراییل به دنبال تثبیت آن در عمقی تا حدود ۱۰ کیلومتر در داخل خاک لبنان است.
در غزه، «خط زرد» به ارتش اسراییل این امکان را داد که آواره گی اجباری ساکنان را به سمت مناطق خاصی هدایت کند و بر ۵۲ تا ۶۰درصد از مساحت نوار غزه مسلط شود. این خط در طول نوار غزه و به عمقی بین ۲ تا ۷ کیلومتر امتداد دارد و آن منطقه را به مناطق خطرناکی زیر نظارت ارتش اسراییل تبدیل کرده است. علی رغم اینکه این خط در اصل فرضی بود، ارتش اسراییل بلوک های کانکریتی زردرنگ بزرگی را به کمربندی واضح تبدیل کرده که نمایانگر محدوده استقرار نیروهایش در مرحلهٔ اول توافق است.
آیا تفاوتی بین خط زرد در لبنان و غزه وجود دارد؟
تفاوت اصلی بین این دو خط در این است که خط زرد در غزه در چارچوب توافقی مرحله یی به دست آمد، در حالی که در لبنان تصمیم یک جانبه اسراییل است. این موضوع آن را در معرض رویارویی سیاسی و احتمالاً نظامی قرار می دهد، به ویژه با توجه به تفاوت در جغرافیا و بستر.
خط زرد و طرح های توسعه طلبانهٔ اسراییل
اظهارات متعددی از وزیران اسراییلی و فرماندهان ارتش اسراییل نقل شده است که تاکیدیست بر اینکه اسراییل به «خط زرد» به مثابه مرزهای واقعی اسراییل مینگرد. این موضوع به صراحت از قول ایال زامیر، رییس ستاد ارتش اسراییل، بیان شد. زامیر در دسامبر گذشته در جریان بازدید میدانی از نوار غزه گفت که خط زرد نشان دهنده « مرزهای جدید» اسراییل و نوار غزه است.
در همین زمینه، روزنامه اسراییلی هاآرتص اشاره کرد که دولت اسراییل از مشغول بودن جهان با جنگ علیه ایران سواستفاده کرده و اجرای طرح های توسعه طلبانه در کرانه باختری اشغالی را به شیوهای بی سابقه از زمان جنگ شش روزه در سال ۱۹۶۷ آغاز کرده است.
همهٔ اینها با اعلام نتانیاهو در ۱۳ اگست ۲۰۲۵ مبنی بر حمایت او از چشم انداز «اسراییل بزرگ» هماهنگ است. این پروژهای توراتی است که از میراث تلمودی برای توجیه سیاست توسعه طلبانه اسراییل استفاده می کند، به ویژه اینکه او سالها پیش وعده راهبری «اسراییل» به آنچه « قرن صدم» آن نامید را داده بود. او در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۳ نیز با ارایه « نقشه اسراییل شامل غزه و کرانه باختری» مجمع عمومی سازمان ملل متحد را غافلگیر کرد.
در میان ادعاهای امنیتی و جاه طلبیهای تاریخی، «خط زرد» بهعنوان حلقه اتصالی فنی برای تثبیت توسعه طلبی ظهور می کند. این خط به اندیشهٔ شهرک نشینی پوشش نظامی می دهد و «مرزهای موقت» را به سنگ بنایی در پروژهٔ الحاق تدریجی زمین تبدیل می کند که به بهانه امنیت آغاز می شود و با تحمیل حاکمیت، اشغالگری به صورت امری واقعی پایان می یابد.
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲/ ۲۶ـ ۲۳۰۴
Copyright ©bamdaad 2026